Cấp cứu hen ác tính


Với sự cộng tác của N.Delorme
Cơn hen ác tính là thể bệnh thường gặp của suy hô hấp cấp.


I. ĐỊNH NGHĨA HEN ÁC TÍNH


Có 3 điểm quan trọng:
A.            Theo định nghĩa cơn hen ác tính là do tắc phế quản nghiêm trọng, xảy ra đột ngột hoặc từ từ, không điều trị khỏi được bằng thuốc thông thường.
B.            Những nguyên nhân gây ra:
-              Nhiễm trùng phế quản.
-              Sai lầm trong ngừng điều trị bằng corticoide.
-              Sử dụng an thần, aspirin.
-              Hít phải dị nguyên.
C. Có thể phòng đuợc hen ác tính bằng cách:
-              Điều trị tận gốc bệnh một cách phù hợp và có kiểm tra theo dõi.
-              Điều trị sớm bệnh nhiễm khuẩn.
-              Hướng dẫn bệnh nhân dùng thuốc


II. LÂM SÀNG HEN ÁC TÍNH


Có 3 hội chứng
A.            Hội chứng hô hấp
-              Khó thở ra chậm, hoặc thở nhanh.
-              Khạc đờm khó khăn hoặc không thể khạc đờm
-              Ran rít đầy hai phổi.
-              Dấu hiệu nguy kịch: Phổi không nghe được nữa, thở chậm đi, mặt tím tái, vã mồ hôi nhiều.
B.            Hội chứng thần kinh
Là bệnh não do hô hấp: Rối loạn tâm thần kinh (lo lắng, vật vã, mệt mỏi) hoặc hôn mê.
C.             Hội chứng tuần hoàn
-              Tim đập nhanh, mạch đảo.
-              Huyết áp tăng hoặc hạ, thay đổi theo chu kỳ thở.
-              Tim phổi cấp: Tĩnh mạch cổ đập, gan đau, có tiếng ngựa phi bên phổi phải.
Cần chuyển bệnh nhân đã xử trí nội khoa đến Trung tâm hồi sức cấp cứu, nếu thấy:
-              Người bệnh không còn chống đỡ được với thở (mệt quá)
-              Suy sụp tuần hoàn và hôn mê


III.           XỬ TRÍ HEN ÁC TÍNH


A.            Tại nhà bệnh nhân
-              Cho thở oxy đường mũi (2 lít/phút)
-              Truyền tĩnh mạch théophyllin (6 mg/kg trong 40 phút, rồi sau đó 0,9 mg/kg/giờ).
-              Tiêm dưới da 0,5mg Terbutalin (Bricanyl)
-              Tiêm tĩnh mạch Hémisuccinal hydrocortison (4 mg/kg)
-              Cho xông họng Salbutamol, X giọt pha trong 10ml bicarbonat 14 cho xông hít.
B.            Khi đến bệnh viện
•             Hoàn thiện chẩn đoán lâm sàng bằng các xét nghiệm:
-              Phân tích máu, huyết đồ và ion đồ.
-              Chụp phổi: để phát hiện biến chứng (tràn khí màng phổi).
-              ECG: P phế, QRS lệch phải.
•             Đọc xét nghiệm khí máu, chú ý có khi không đi đôi với lâm sàng. Giảm oxy nhiều bao nhiêu thì nặng bấy nhiêu, đi đôi với suy tuần hoàn và thiếu máu. Tăng C02 là có giảm thông khí phế nang toàn bộ, đôi khi gây toan máu chuyển hoá.
Phân tích tình trạng khí trong máu là cần thiết và không thể thiếu được.


IV.          ĐIỀU TRỊ HEN ÁC TÍNH


A.            Điều trị nội khoa
1.            Đặt bệnh nhân lại, chống lo âu: Dùng Chlorazépate (Tranxène) trừ khi đang bị hôn mê.
2.            Oxy liệu pháp: Điều chỉnh lưu lượng để SaO2 trên 90%.
3.            Phá tắc nghẽn phế quản:
•             Bồi phục nước bằng uống hoặc qua tĩnh mạch.
•             Xông thuốc cường giao cảm (Salbutamol: X giọt trong 5 ml nước).
•             Xông thuốc loãng nhầy đờm (Mucofluid, bicarbonat 14).
•             Truyền nhỏ giọt theophylin: Aminophylin 0,9 mg/kg/giờ.
•             Corticoid: Bétametason 8 mg/ngày.
•             Cường giao cảm: Salbutamol, Terbutalin (0,03 mcg/kg/giờ) dưới sự theo dõi điện tim.
4.            Điềụ trị bằng kháng sinh (Macrolide, Phénicol, Ampixilin)
5.            Vận động liệu pháp
6.            Phòng biến chứng đông máu (dùng héparine)
7.            Không cho thuốc ức chế cơn ho hay trung tâm hô hấp
B.            Điều trị bằng dụng cụ
Chỉ định thông khí nhân tạo có triệu chứng thần kinh, bệnh nhân mệt thở, có rối loạn máu và khí máu.
Để điều hòa máy thở, cần đặt giảm bớt thời gian thở vào (I/E = 1/3), đặt thể tích lưu thông sao cho định cao áp lực thở vào yếu và giảm tình trạng tăng carbonic từ từ. Cần làm giảm nhanh sức cản phế quản bằng điều trị nội khoa (thường là 6-12 giờ)
Thông khí nhân tạo cho phép dùng thuốc an thần kinh, đôi khi cho dùng thuốc gây mê mau bay hơi và curare.


V. TIẾN TRIỂN HEN ÁC TÍNH


Thường sau vài giờ sức khoẻ của bệnh nhân tốt lên (2-48 giờ), với điều kiện tránh các biến cố nguy hiểm và tôn trọng các nguyên tắc và kỹ thuật hồi sức.
Khi bệnh nhân đã đỡ, cần duy trì thuốc chống tái phát, và kiểm tra lại các thăm dò chức năng, hướng dẫn bệnh nhân sử dụng thuốc.


TÓM TẮT PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ HEN ÁC TÍNH:


1.            Điều phải làm:
-              Cho nhập viện ngay từ đầu.
-              Dùng Théophylin và cường giao cảm.
-              Cho oxy.
2.            Điều không nên làm: Điều trị không đến nơi đến chốn, cơn hen có tính dai dẳng.

Cấp cứu chẩn đoán tình trạng hôn mê
Cấp cứu cơn co giật
Cấp cứu do suy tế bào gan
Cấp cứu hen ác tính
Cấp cứu hoại thư sinh hơi
Cấp cứu hôn mê do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường
cấp cứu hôn mê do tăng axit lactic ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu hôn mê do tăng thẩm thấu ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu khái huyết
Cấp cứu loạn nhịp chậm
Cấp cứu loạn nhịp nhanh
Cấp cứu nghẽn mạch phổi
Cấp cứu nhồi máu cơ tim
Cấp cứu nôn ra máu
Cấp cứu phù não
Cấp cứu do phù phổi cấp
Cấp cứu rối loạn kali máu
Cấp cứu suy hô hấp cấp
Cấp cứu suy thượng thận cấp
Cấp cứu tai biến mạch máu não
Cấp cứu tăng huyết áp
Cấp cứu thiếu máu các chi
Cấp cứu thoáng nhận biết hoặc ngất
Cấp cứu tiêu chảy cấp
Cấp cứu trạng thái vật vã
Cấp cứu trụy tim mạch và choáng
Cấp cứu bệnh nhân uốn ván
Cấp cứu hôn mê do toan máu ở người đái tháo đường
Cấp cứu người nghiện ma tuý
Chó cắn
Choáng phản vệ
Xử trí côn trùng đốt
Xử trí, điều trị bệnh nhân bị cóng lạnh
Cấp cứu xử trí bệnh nhân bị điện giật
Hạ thể nhiệt
Xử trí - Điều trị - Ngộ độc cấp
Ngộ độc rượu cấp
Nhiễm độc oxit cacbon (CO)
Rắn cắn
Say nóng
Thắt cổ
Xử trí trước một ban xuất huyết bột phát do não mô cầu

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com