Xử trí côn trùng đốt


•             Nên nhớ tử vong do côn trùng đốt nhiều hơn tử vong do rắn cắn 2-3 lần.
•             Tai biến nặng, thường hay xảy ra trong 4-5 giờ đầu, và 2/3 số đó là giờ đầu tiên.
•             Trong các loại côn trùng thường gặp là: Ong, bò cạp, ong vò vẽ, ong đất.
•             Tai biến do đốt quá nhiều chỗ, đặc biệt là đầu, đôi khi chỉ một chỗ nhưng hiểm: Gáy, họng, hoặc đốt một ngựời có địa tạng dị ứng (atopy).
•             Nguồn gốc là nọc độc của côn  trùng gây ra: Trong nọc độc có nhiều chất độc và kháng nguyên (các amin, kinin, apamin, melitin, photpholipaza) có thể gây dị ứng và tăng thấm mạnh cấp tính.
I.             LÂM SÀNG
Hậu quả "bình thường" của một vết đốt do côn trùng là tam chứng:


Đau,  nốt sần trắng, đỏ và phù

Hiện tượng bệnh lý có thể đến sớm là:
A.            Biểu hiện dị ứng:
-              Có thế kín đáo: Ngứa, mày đay, ban đỏ, viêm mũi;
-              Hoặe nặng: Phù Quincke (70% gây chết), co thắt phế quản (cơn hen),  phù thanh quản.
B.            Biểu hiện choáng phản vệ:
-              Hốt hoảng, ngất xỉu,
-              Tim đập nhanh, thở nhanh,
-              Tụt huyết áp,
-              ECG có dấu hiệu thiếu máu, hoại tử
-              Tiêu hóa (nôn, đi tiêu).
C. Cuối cùng là biểu hiện thần kinh:
-              Mất ngủ, nhức đầu, chóng mặt,
-              Rối loạn cơ tròn,
-              Rối loạn thị giác, vận động,
-              Hôn mê


Mọi biểu hiện, ngay cả khi còn kín đáo, đều phải nghĩ đến có thể xảy ra tai biến nặng.

II. KHÁM
A. Tại chỗ: vết đốt nặng nếu ở vị trí sau:
-              Mặt;
-              Họng vì nguy cơ phù ngạt thở.
B. Toàn thân:
1.            Hỏi tiền sử:
-              Trước kịa đã bị côn trùng đốt bao giờ chưa, tai biến trước đó;
-              Địa tạng atopy.
2.            Triệu chứng lâm sàng: Tim đập nhanh, tụt huyết áp, khó thở dạng hen.
3.            Ghi giờ đốt: Vì biểu hiện nặng thường xảy ra trong 4 giờ đầu, nhất là giờ đầu tiên.


III. XỬ TRÍ CÔN TRÙNG ĐỐT


A.            Điều trị tại chỗ:
1.            Thuốc:
-              Chống đau
-              Nước dấm thanh
-              Hỗn hợp bônain (cocain, phénol, menthol).
2.            Sát  khuẩn tại chỗ (nước Javen 10%, dung dịch amoniac, nước oxy già).
3.            Lấy ngòi đốt: Nếu cần khẽ rạch da và lấy trọn bộ cả túi túi ngòi. Đó là biện pháp chủ yếu.
Nhưng không bao giờ cầm ngòi bằng hai tay vì như thế sẽ không lấy được cả tuyến chất độc nằm trong đó.
4.            Đặt garô: Dùng cho những người đã có dị ứng: Thắt nhẹ và cứ 1/2 giờ nới lỏng một phút, tránh làm cho thiếu máu thêm.
5. Chườm đá tại chỗ: (chống phù, chống đau và co mạch).
B. Điều trị toàn thân
•Phải điều trị thể nặng kiểu choáng phản vệ, càng sớm càng tốt
Adrenalin: Công hiệu nhất: 1mg pha loãng trong 10ml huyết thanh sinh lý, tiêm chậm tĩnh mạch 1/4 mg trong 2 phút, hoặc tiêm 0,2-0,5cm3 dưới da (hoặc tiêm dưới lưỡi, tiêm kiểu tráng bơm tiêm vào tĩnh mạch và xông cũng được), rồi nếu có thể, tiêm 0,01 cm3 vào vết đốt. Nếu phù Quincke phải phun dung dịch adrenalin qua miệng.
•             Đồng thời dùng kháng histamin và nhất là corticoid, thuốc chống tan fibrin, loại axit epsilon aminocaproic để điều trị hoặc phòng nguy cơ phù hầu - họng - thanh quản gây ngạt thở.
•             Sau đó là điều trị bằng giải mẫn cảm đặc biệt nhưng lúc nào cũng phải có bơm tiêm, ádrenalin và corticoid.
TÓM TẮT
1.            Lấy ngòi độc
2.            Sát trùng và chườm lạnh nơi bị đốt.
3.            Tiêm bắp: Corticoid liều cao.
4.            Tiêm tĩnh mạch chậm: Adrenalin (1mg pha loãng trong 10ml) là phương pháp duy nhất để tránh chết bất ngờ trong giờ đầu.

Cấp cứu chẩn đoán tình trạng hôn mê
Cấp cứu cơn co giật
Cấp cứu do suy tế bào gan
Cấp cứu hen ác tính
Cấp cứu hoại thư sinh hơi
Cấp cứu hôn mê do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường
cấp cứu hôn mê do tăng axit lactic ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu hôn mê do tăng thẩm thấu ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu khái huyết
Cấp cứu loạn nhịp chậm
Cấp cứu loạn nhịp nhanh
Cấp cứu nghẽn mạch phổi
Cấp cứu nhồi máu cơ tim
Cấp cứu nôn ra máu
Cấp cứu phù não
Cấp cứu do phù phổi cấp
Cấp cứu rối loạn kali máu
Cấp cứu suy hô hấp cấp
Cấp cứu suy thượng thận cấp
Cấp cứu tai biến mạch máu não
Cấp cứu tăng huyết áp
Cấp cứu thiếu máu các chi
Cấp cứu thoáng nhận biết hoặc ngất
Cấp cứu tiêu chảy cấp
Cấp cứu trạng thái vật vã
Cấp cứu trụy tim mạch và choáng
Cấp cứu bệnh nhân uốn ván
Cấp cứu hôn mê do toan máu ở người đái tháo đường
Cấp cứu người nghiện ma tuý
Chó cắn
Choáng phản vệ
Xử trí côn trùng đốt
Xử trí, điều trị bệnh nhân bị cóng lạnh
Cấp cứu xử trí bệnh nhân bị điện giật
Hạ thể nhiệt
Xử trí - Điều trị - Ngộ độc cấp
Ngộ độc rượu cấp
Nhiễm độc oxit cacbon (CO)
Rắn cắn
Say nóng
Thắt cổ
Xử trí trước một ban xuất huyết bột phát do não mô cầu

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com