PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN TIẾT TÚC

Tiết túc sau khi bắt về được làm thành tiêu bản để nghiên cứu về hình thể và định loại.

Có rất nhiều phương pháp khác nhau để làm tiêu bản tiết túc từ con non đến con trưởng thành. Quy trình gồm các bước:

- Giết chết mẫu vật.

- Làm giãn nở mẫu vật nếu cần.

- Dựng tiêu bản.

1. CHUẨN BỊ MẪU VẬT ĐỂ LÀM TIÊU BẢN

1.1. Dụng cụ

- Lọ nhỏ hay hộp nhỏ

- Chậu nhỏ

- Kệ bằng giấy

- Cát ẩm.

1.2. Hóa chất

Có thể dùng một trong những chất sau:

- Chloroform/Ether

- Carbon tetrachloride

- Cyanid.

1.3. Mẫu vật: các loại tiết túc

Khi nhận mẫu vật, nếu vật còn sống, ta phải giết chết chúng. Tùy theo từng loại và từng giai đoạn phát triển của tiết túc mà ta có cách giết khác nhau. Đối với những tiết túc đã khô cứng, ta phải làm mềm và duỗi chúng ra.

1.4. Kỹ thuật giết tiết túc

Những tiết túc trưởng thành thuộc bộ Diptera và Hemiptera bắt được ngoài địa điểm, giết tại chỗ rồi đựng trong lọ nhỏ hay hộp nhỏ.

Đối với tiết túc nuôi trong phòng thí nghiệm thì cần phải có thời gian cho tiết túc mạnh mẽ và cứng cáp thường từ 6 giờ - 24 giờ, rồi mới giết bằng những hóa chất sau đây:

- Chloroform: thông dụng nhất.

- Ether: cách dùng giống chloroform.

- Carbon tetrachlorid: dùng thay chloroform và ethyl acetat, không bắt cháy.

Dùng ống nghiệm hoặc lọ nhỏ, cho giấy thấm vào, nhỏ vài giọt chloroform vào ống nghiệm, cho tiết túc vào ống nghiệm, đậy kín ống nghiệm bằng nút chai.

- Cyanid: dùng giết các loại tiết túc lớn như gián. Sau khi tiết túc chết thì phải lấy ra khỏi lọ cyarid để tránh sự đổi màu của cơ thể.

1.5. Làm giãn nở các mẫu tiết túc

- Đối với những mẫu tiết túc vừa giết xong, ta có thể làm tiêu bản ngay.

- Đối với những mẫu đã bị khô cứng và do các nơi gửi về thì ta làm cho cơ thể của chúng giãn nở ra trước khi làm tiêu bản để chúng không bị gãy vụn chân cánh khi dựng tiêu bản.

- Cách làm giãn nở côn trùng gồm:

1 Dùng 1 chậu nhỏ đựng cát ẩm hoặc rải nước ướt, ở phía trên có một kệ bằng giấy, chậu có thể đậy nắp kín. Ngoài ra, ta còn cho thêm vào chậu một ít chất thymol và phenol để tránh nấm mốc.

2 Đặt mẫu vật lên kệ giấy, đậy nắp. Để trong một thời gian, lâu hay mau tùy thuộc loại tiết túc có kích thước cơ thể khác nhau, trung bình từ vài giờ đến 2 ngày.

3 Sau đó tiến hành làm tiêu bản như mẫu vật tươi.

2. KỸ THUẬT LÀM TIÊU BẢN

2.1. Mẫu vật có kích thước nhỏ: Bọ gậy

Bọ gậy và các loại tiết túc có kích thước nhỏ khác được làm tiêu bản giữa lam kính và lá kính. Trước khi làm tiêu bản, nếu loại tiết túc nào có màu sắc đậm, cần phải làm trong bằng KOH 10%; còn với loại tiết túc nào có thân dày, cần phải ép cho dẹp, chú ý ép từ từ để không làm vỡ mẫu vật. Dưới đây là phần mô tả làm tiêu bản bọ gậy.

a) Dụng cụ

- Que thủy tinh

- Hai kim côn trùng

- Lam kính

- Lá kính

- Nhãn giấy

- Bọ gậy.

b) Hóa chất

Dung dịch dán lam kính

c) Quy trình kỹ thuật

1 Định loại và tên bọ gậy trước khi làm tiêu bản.

2 Đặt bọ gậy lên lam kính.

3 Lấy que thủy tinh nhỏ 1 giọt dung dịch dán lam kính lên trên bọ gậy.

4 Đặt lá kính lên trên giọt dung dịch dán lam kính.

5 Nếu cần, lấy kim côn trùng chỉnh sửa tư thế để thấy rõ các chi tiết cần định danh.

6 Nếu có bọt khí giữa 2 lam kính thì dùng kim côn trùng chỉnh cho hết bọt khí.

7 Để khô tiêu bản đã hoàn thành.

8 Dán nhãn vào góc của lam kính.

9 Ghi tên, nơi bắt, thời gian bắt bọ gậy lên nhãn.

2.2. Mẫu vật có kích thước lớn: Muỗi

- Những tiết túc có thân lớn thì không thể làm tiêu bản giữa 2 lá kính, mà được cắm kim qua thân.

- Sau khi cắm kim, tiết túc được giữ trong ống thủy tinh hoặc cất trong hộp kín. Ông thủy tinh phải thật khô, sấy kỹ, đáy ống có chất chống mốc, được ngăn giữ bằng bông. Nút của ống thủy tinh phải thật kín và gắn bằng Paraffine.

- Những tiết túc có thân hình quá lớn thì có thể ngâm trong cồn, khi cần lấy ra quan sát dưới kính lúp hoặc kính hiển vi. Sau khi định danh tiết túc rồi, viết tên và gắn nhãn để làm sưu tập.

a) Dụng cụ

- Ống thủy tinh nhỏ có nắp

- Kim cắm: kim không gỉ, có thể bằng thủy tinh

- Bông

- Băng phiến

- Nhãn

- Miếng bấc.

b) Hóa chất

- Ether

- Paraffine.

c) Quy trình làm tiêu bản muỗi

- Chuẩn bị dụng cụ:

1 Sấy khô ráo ống thủy tinh nhỏ có nắp.

2 Cắm kim thủy tinh vào giữa nắp.

- Chuẩn bị muỗi:

1 Có thể dùng muỗi bắt được hoặc muỗi nuôi để làm tiêu bản, nhưng nếu dùng muỗi được nuôi từ bọ gậy cho đến khi trưởng thành thì tiêu bản sẽ được giữ tốt hơn.

2 Nếu bụng muỗi còn máu thì phải nuôi một thời gian để tiêu hết máu rồi mới làm tiêu bản (để tránh bị mốc).

3 Đối với muỗi chết và khô lâu ngày:

+ Để muỗi lên một tấm giấy thấm rồi đặt lên miệng ống thủy tinh có nước.

+ Đun ống thủy tinh, hơi nước bốc lên ngấm vào muỗi.

+ Muỗi giãn nở rồi dùng làm tiêu bản (tránh gãy, vụn, khô).

- Giết chết muỗi:

1 Bắt muỗi cho vào ống thủy tinh.

2 Đặt 1 miếng bông tẩm ether hoặc chloroform vào miệng ống, (không nên cho muỗi chạm vào bông). Có thể dùng khói thuốc lá bằng cách nhả khói vào và đậy kín nắp lại.

- Làm tiêu bản:

1 Để muỗi chết lên tấm bấc.

2 Sửa cho muỗi nằm ngửa, 2 cánh sát vào bấc, chân đưa lên.

3 Cầm nắp có kim cắm đâm thẳng vào ngực giữa (giữa đôi chân giữa). Không nên cắm quá sâu để kim ló lên thân muỗi.

4 Sau khi cắm ta lấy kim nhỏ sửa hai cánh và chân để dễ quan sát.

5 Cắm nắp có con muỗi vào ống (không để muỗi chạm vào thành ống để tránh gãy chân và cánh).

6 Đặt ống muỗi vào tủ sấy 56oC để muỗi khô và diệt trùng.

7 Sau 6 - 7 giờ, lấy ống ra để nguội, mở nắp ra, đặt ngửa nắp lên bàn.

8 Cho nhãn ghi tên, tuổi, địa điểm, thời gian bắt muỗi vào đáy ống.

® Cho băng phiến vào đáy ống, dày khoảng 1cm.

9 Nén chặt bông thấm nước sao cho mức của bông ngang với mức của nhãn. ĩĩ Đun chảy paraffine (không để sôi), nhúng nắp ống thủy tinh có muỗi vào paraffine, đậy ống thủy tinh lại.

Kỹ thuật làm tiêu bản muỗi

2.3. Tiêu bản các loại côn trùng: chí, rận, bọ chét

1 Giết chí, rận hay bọ chét rồi giữ trong cồn 90o (nếu côn trùng có máu thì pha thêm acid acetic 5% trong cồn 90o).

2 Ngâm trong dung dịch ,KOH 10% khoảng 30 - 60 phút ở 50oC.

3 Rửa mẫu côn trùng 2 lần với nước sạch.

4 Chuyển sang cồn 70o trong 30 phút.

5 Chuyển sang cồn 90o trong 10 phút.

6 Chuyển sang cồn 100o trong 20 phút.

7 Làm trong mẫu vật bằng xylen hoặc creozote trong 20 phút.

8 Chỉnh tư thế của côn trùng.

9 Đậy lá kính, tránh bọt khí.

10 Dán tiêu bản bằng baume Canada. ĩĩ Đe khô ở nhiệt độ phòng thí nghiệm.

2.4. Tiêu bản các tiết túc lớn khác

Kỹ thuật cắm kim vào ngực tiết túc được dùng cho các loại tiết túc lớn như ruồi nhà, ruồi trâu, ruồi họ Calliphoridae, Oestridae. Đối với vùng nhiệt đới nên chọn kim không gỉ hoặc kim bằng thủy tinh.

- Cách cắm kim:

1 Dùng kim đâm đúng vào giữa ngực tiết túc và giữ nó ở độ cao 1cm cách đầu của kim.

2 Sau đó dùng miếng gỗ ghim kim có tiết túc, chỉnh cho các bộ phận của tiết túc được ngang nhau.

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

1. Anh (chị) cho biết mục đích của việc làm tiêu bản tiết túc và quy trình làm tiêu bản tiết túc.

2. Mô tả cách giết mẫu vật tiết túc nói chung.

3. Khi nào cần làm giãn nở mẫu vật? Mô tả cách làm giãn nở muỗi.

4. Mô tả cách làm tiêu bản bọ gậy.

5. Trình bày cách làm tiêu bản muỗi.

6. So sánh cách làm tiêu bản bọ chét với tiêu bản muỗi. Tại sao phải ngâm bọ chét vào KOH?

7. Mô tả cách làm tiêu bản ruồi nhà.

EBOOK GIÁO TRÌNH KÝ SINH TRÙNG THỰC HÀNH

CÁCH SỬ DỤNG VÀ BẢO QUẢN KÍNH HIỂN VI
CÁCH CHUẨN ĐỘ KÍNH HIỂN VI
THU THẬP VÀ BẢO QUẢN PHÂN ĐỂ XÉT NGHIỆM TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM PHÂN TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT TẬP TRUNG KÝ SINH TRÙNG TRONG PHÂN
CÁC KỸ THUẬT CHUYÊN BIỆT ĐỂ PHÁT HIỆN KÝ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
CẤY PHÂN
CÁC KỸ THUẬT NHUỘM MẪU PHÂN
ƯỚC LƯỢNG SỐ GIUN BẰNG CÁCH ĐẾM TRỨNG
KỸ THUẬT TÌM MỠ TRONG PHÂN
KỸ THUẬT TÌM MÁU TRONG PHÂN
KỸ THUẬT LÀM LÀN MÁU MỎNG VÀ GIỌT MÁU DÀY
KỸ THUẬT NHUỘM MÁU TÌM KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT
KỸ THUẬT KHẢO SÁT TIÊU BẢN MÁU
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM TÌM GIUN CHỈ TRONG MÁU
PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN BẰNG KỸ THUẬT MIỄN DỊCH HỌC
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA TIẾT TÚC
KỸ THUẬT BẢO QUẢN VÀ CHUYÊN CHỞ TIẾT TÚC
PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN TIẾT TÚC
KỸ THUẬT MỔ MUỖI
ĐẠI CƯƠNG XÉT NGHIỆM VI NẤM
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM CƠ BẢN TÌM NẤM
KỸ THUẬT CẤY NẤM
HÌNH THỂ ẤU TRÙNG VÀ GIUN TRƯỞNG THÀNH
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN LÁ
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN DẢI (SÁN DÂY)
HÌNH THỂ TRỨNG GIUN, SÁN THƯỜNG GẶP
ĐƠN BÀO ĐƯỜNG RUỘT
NHỮNG VẬT THỂ CÓ THỂ TÌM THẤY TRONG PHÂN
HÌNH THỂ KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT Ở NGƯỜI
HÌNH THỂ TIẾT TÚC Y HỌC
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOÀI DA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOẠI BIÊN
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CANDIDA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM ASPERGILLUS
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CRYPTOCOCCUS
VI NẤM HOẠI SINH
CÁC HÓA CHẤT THƯỜNG DÙNG TRONG XÉT NGHIỆM KÍ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
HÓA CHẤT – THUỐC NHUỘM – MÔI TRƯỜNG TRONG XÉT NGHIỆM NẤM

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com