XỬ LÍ ĐUỐI NƯỚC ( CHẾT ĐUỐI)


GS. PTS. Nguyễn Công Khanh


NHỮNG HIỆN TƯỢNG XẢY RA KHI BỊ ĐUỐI NƯỚC ( CHẾT ĐUỐI)


Khi bị ngập nước, thiếu oxy xảy ra chỉ vài giây, sau 2-4 phút tuần hoàn bắt đầu hoạt động kém, sau 3-6 phút thì tuần hoàn suy yếu và bắt đầu tổn thuơng vi thể hệ thần kinh trung ương. Hiện tượng co thắt thanh quản xảy ra rất sớm, ngay khi nước xâm nhập vào thành sau họng; sau vài phút, nạn nhân hít vào một lượng nước lớn, tuy nhiên, khoảng 10% nạn nhân chết mà không hít nước vào. Sau 4-6 phút ngập nước, tổn thương hệ thần kinh sẽ không thể hồi phục được. (Xem hình 16.3). Do đó, cấp cứu trẻ bị ngập nước phải thực hiện sớm và nhanh.



Hình 16.3. Sơ đồ biểu thị những hiện tượng xảy ra khi bị ngập nước theo thời gian
ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG NẠN NHÂN
Cần đánh giá về mặt lâm sàng thật nhanh.
• Loại ngập nước
Nước lạnh: thường phối hợp với hạ thân nhiệt
Nước nóng: dễ thiếu oxy não nặng.
Nước ngọt: làm giảm chất điện hoạt (surfactant) gây xẹp phổi, tăng khối lượng máu và ngộ độc nước, có sun phài-trái trong phổi.
Nước mặn: gây phù phổi, thiếu oxy nặng, giảm thể tích máu, cô đặc máu, tăng Natri máu, có sưn phải-trái trong phổi.
• Ước tính thời gian bị ngập nước
Tổn thuơng kèm theo.
Tình trạng lâm sàng lúc được vớt lên, còn thở hay tim còn đập không.
Khám thực thể nhanh những chức năng sống như mạch, hô hấp, nhiệt độ, huyết áp, tình trạng thần kinh.


XỬ LÍ ĐUỐI NƯỚC ( CHẾT ĐUỐI)


Xử lí tại nơi xảy ra tai nạn Ngay sau khi vớt trẻ lên phải làm nhanh:
• Cởi bỏ ngay quần áo lót.
• Làm thông đường thở bằng cách dốc ngược đầu trẻ xuống thấp rồi lay mạnh, móc hết dị vật trong miệng và sau họng trẻ bằng ngón tay, ép vào lồng ngực để tháo nước ở đường hô hấp ra ngoài. Có thể áp dụng phương pháp hô hấp Shaffer, đặt trẻ nằm sấp, đầu nghiêng một bên, đặt hai bàn tay lên đáy ngực phía sau lưng mà ấn xuống để nước thoát ra, sau thả ra để ngực nở ra, rồi lại ấn tiếp, đều đặn 30 lần/phút.
• Không để mất thời gian khi làm thoát nước ở phổi ra, thổi ngạt miệng-miệng ngay.
• Nếu tim không đập, kết hợp thổi ngạt với ép tim ngoài lồng ngực. cần làm hô hấp kéo dài đến khi trẻ thở lại, hoặc chết hẳn.
• Khi bắt đầu thở lại, tim đập lại, phải lau khô người, xoa dầu nóng toàn thân, quấn chăn ấm cho trẻ và chuyển ngay tới bệnh viện gần nhất. Trong khi chuyển đến bệnh viện, phải theo dõi sát, nếu cần phải tiếp tục thổi ngạt và ép tim ngoài lồng ngực.
Xử lí tại bệnh viện
• Duy trì hô hấp, tuần hoàn: đặt ống nội khí quản, bóp bóng bằng tay hoặc cho thở máy, cho oxy ngay.
• Hút hết dịch dạ dày.
• ủ ấm bệnh nhân.
• Liệu pháp oxy là hết sức quan trọng, nhất là bệnh nhân ở tình trạng cứng đờ, có phù phổi kèm xẹp nhiều phế nang hay phổi bị đông đặc. Lúc đầu, nên thông khí kiểu áp lực dương cuối thì thở ra (PEEP) để mở các phế nang và giảm sưn phải-trái trong phổi. Nếu PEEP không đủ cung cấp oxy thì sử dụng thông khí gián cách (IMV - intermittent mandatory ventilation), vì phổi cứng,
bệnh nhân cần thông khí áp lực cao. Mặt khác do giảm chất diện hoạt (surfactant), không nên bỏ thông khí nhân tạo quá sớm.
• Tiến hành một số xét nghiệm để điều chỉnh hợp lí: khí máu, điện giải đồ, đường máu, canxi, chức năng đông máu, prothrombin, X quang lồng ngực,  điện tâm đồ, phân tích nước tiểu.
• Điều chỉnh tình trạng tuần hoàn, nhiễm toan chuyển hóa. Lúc đầu cho truyền Ringer lactat với Dextran 10%, 20ml/kg. Nếu cần, thêm khối hồng cầu thích hợp với đuối nước ngọt, huyết tương tốt cho đuối nước mặn. Dựa vào kết qủa điện giải đồ để điều chỉnh điện giải.
• Lasix 1mg/kg/lần khi có dấu hiệu ngộ độc nước mà đã duy trì được huyết áp, vừa lợi tiểu, vừa bớt phù não.
• Nếu có hiện tượng co thắt phế quản, cho thêm Aminophylin, 4-6 mg/kg, bơm chậm tĩnh mạch 10-20 phút và Dexamethason, 1mg/kg/ngày.
• Chống co giật, cho Diazepam (Valium hay Seduxen 1mg/kg, tĩnh mạch chậm.
• Điều trị viêm phổi bằng kháng sinh.

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com