NGUYÊN NHÂN, PHÒNG BỆNH, ĐIỀU TRỊ VIÊM NÃO DO VIRUS


PGS. Đặng Phương Kiệt

ĐỊNH NGHĨA VIÊM NÃO DO VIRUS


Viêm não do virus là tổn thương viêm của tổ chức não do virus gây ra, chẩn đoán phải dựa vào quan sát vi thể mô não và xét nghiệm tìm virus. Song, trong thực tế lâm sàng, chẩn đoán thường dựa trên các biểu hiện thần kinh và các yếu tố dịch tễ học.


NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH VIÊM NÃO DO VIRUS


Các virus gây viêm não thường gặp gồm:
Các virus chỉ truyền từ người sang người
• Quai bị.
• Sởi.
• Nhóm virus ruột (Enterovirus).
• Nhóm virus Herpes: Herpes đơn, thủy đậu, virus cự bào (Cytomegalovirus).
• Virus Arbor: điển hình là virus Nhật Bản B.
• Dại: lây từ nước bọt gia súc và các loài có vú hoang dại.
Cận nhiễm trùng sau nhiễm trùng dị ứng do ảnh hưởng các phức hợp kháng thế —kháng nguyên qua trung gian tế bào cộng với bổ thể:
• Đi kèm các bệnh như sởi, quai bị, thủy đậu, cúm, viêm gan.
• Liên quan với vacxin dại, sởi, cúm.
Bệnh do virus chậm ở người (Slow virus): Có bằng chứng cho thấy người bệnh nhiễm virus tử nhỏ nhưng không cấp tính, song về sau có biểu hiện thần kinh mạn tính:
• Viêm não toàn bộ xơ hóa bán cấp, sởi.
• Bệnh Jakob - Creuzfeldt (bệnh não dạng bọt biển).
• Bệnh não chất trắng nhiều ổ tiến triển.
• Bệnh Kuru (chỉ thấy ở bộ lạc Niu Ghinê).
CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG
Các thể biểu hiện lâm sàng
Lúc đầu nhẹ rồi lâm vào tình trạng hôn mê và chết đột ngột.
Lúc đầu sốt cao, co giật dữ dội xen kẽ các cử động bất thường, ảo giác xen kẽ tỉnh táo chốc lát, rồi xuất hiện di chứng.
Khởi đầu biểu hiện giống một bệnh cấp diễn toàn thân không đặc hiệu như sốt cao, nhức đầu (trẻ còn bú là những cơn khóc thét), nôn, buồn nôn, có thể viêm mũi-họng nhẹ như một bệnh nhiễm trùng hô hấp. Sau đó nhiệt độ tăng cao, xuất hiện dấu hiệu thần kinh như tâm trí sa sút, đờ đẫn, động tác bất thường, co giật, cứng gáy, các triệu chứng liệt thần kinh khu trú (liệt tăng trương lực cơ) và hôn mê.
Những hình thái đặc hiệu: hội chứng Guilain-Barré, viêm tủy cắt ngang, liệt nửa người cấp diễn và thất điều tiểu não cấp diễn (rối loạn dáng đi).
Thay đổi dịch não tủy
Dịch não tủy thường trong, số lượng bạch cầu từ 0 đến vài trăm, lúc đầu thường tăng tỉ lệ đa nhân, protein tăng nhẹ hoặc không tăng, glucoza bình thường.
Xét nghiệm chẩn đoán virus
Khi nghi viêm não - màng não do virus, nên lấy dịch não tủy, máu, phân, dịch họng gửi xét nghiệm tìm virus.
Lấy thêm một mẫu huyết thanh (10-14 ngày sau khi phát bệnh) để thử nghiệm kháng thể kháng virus. Các thử nghiệm này không giúp chẩn đoán ngay nhưng cho một ý niệm sớm về một vụ dịch nào đó.


ĐIỀU TRỊ VIÊM NÃO DO VIRUS


Hiện nay chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu, có thể dùng Adenin-arabinosid nếu là viêm não do virus Herpes simplex.
Điều trị hỗ trợ: chống co giật, chống phù não, hạ nhiệt, đảm bảo trao đổi khí, chống rối loạn cân bằng nước-điện giải (chú ý hạ natri máu), chống sặc và ngạt thở, dự phòng ngừng tim phổi đột ngột do nguồn gốc trung ương.
- Phenobarbital 5-8 mg/kg/24 giờ nhằm ngăn ngừa các cơn co giật. Nếu các cơn giật tiếp diễn, tiêm tĩnh mạch Diazepam 0,1-0,2 mg/kg trong 3 phút.
- Trong trường hợp nặng, có thể dùng Dexamethason 0,5 mg/kg/24 giờ, tiêm bắp, nên giảm liều sau vài ngày nếu có cải thiện lâm sàng;
Mannitol 20%, liều 1,5-2,0 g/kg, truyền nhỏ giọt tĩnh mạch trong 30-60 phút, có thể nhắc lại sau 8-12 giờ.
- Khi bệnh lui, nên sớm áp dụng các biện pháp trị liệu vật lí để khôi phục  các chức năng vận động, tri giác.


PHÒNG BỆNH VIÊM NÃO DO VIRUS


Tiêm các vacxin đặc hiệu như vacxin sởi, vacxin viêm não Nhật Bản B.
Phun thuốc trừ muỗi và diệt bọ gậy.

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com