NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, PHÒNG BỆNH, ĐIỀU TRỊ XUẤT HUYẾT MÀNG NÃO - NÃO


GS. PTS. Nguyễn Công Khanh


Xuất huyết màng não - não là một cấp cúu xảy ra ở mọi lứa tuổi, song chủ yếu ở trẻ dưới 2 tháng tuổi. Nguyên nhân gây bệnh, biểu hiện lâm sàng, tiên lượng rất khác nhau tùy theo tuổi. Xuất huyết màng não-não ở trẻ sơ sinh và dưới 2 tháng tuổi là phổ biến ở trẻ em.


NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH XUẤT HUYẾT MÀNG NÃO - NÃO


Trẻ sơ sinh và dưới 2 tháng tuổi
Nguyên nhân gây bệnh ở tuổi này có liên quan chặt chẽ với tiền sử sản khoa, đặc điểm sinh lí và bệnh tật.
• Sang chấn khi đẻ, đẻ khó phải can thiệp bằng dụng cụ lấy thai, đẻ quá nhanh, chuyển dạ kéo dài, ngạt sau khi đẻ, do hệ thống cầm máu chưa hoàn chỉnh như thành mạch chưa bền vững, dễ bị vỡ, tiểu cầu còn thấp, giảm prothrombin vào ngày thứ 2-5 sau đẻ do chưa tổng hợp được đầy đủ vitamin K ở trẻ và do thiếu vitamin K ở sữa mẹ.
• Dùng các chất có chất chống đông máu.
• Nhiễm khuẩn nặng ở trẻ sơ sinh, do viêm gan sớm, hoặc do tắc mật bẩm sinh.
ở trẻ lớn hơn
• Rối loạn quá trình cầm máu như giảm số lượng, chất lượng tiểu cầu, hemophilia, thiếu hụt các yếu tố đông máu trong phức hợp prothrombin, giảm fibrin, bẩm sinh hoặc mắc phải.
• Dị dạng mạch máu, vỡ phình mạch máu.
• Chấn thương.


LÂM SÀNG XUẤT HUYẾT MÀNG NÃO - NÃO


ở trẻ sơ sinh và dưới 2 tháng
Bệnh xảy ra đột ngột. Trẻ tự nhiên bỏ bú, nôn trớ, da xanh tái, rồi co giật hoặc hôn mê. Khám nghiệm thấy:
•  Có triệu chứng về thần kinh
Trẻ ở tình trạng ngơ ngác hoặc hôn mê, rên khẽ, rối loạn nhịp thở,  thóp căng phồng.
Trẻ nhỏ thì khóc thét, li bì, hôn mê, co giật kèm theo hay có triệu chứng liệt, lác mắt, sụp mi mắt, giật nhãn cầu. Hay có triệu chứng rối loạn nhịp thở, ngừng thở từng cơn.
Trương lực cơ giảm, có triệu chứng màng não như thóp phồng căng, khớp sọ giãn, cổ mềm lủng lẳng.
•  Kèm theo có triệu chứng thiếu máu rõ: da xanh, niêm mạc nhợt. Hb có khi chỉ 5-6g/100ml;
• Đôi khi thấy có triệu chứng xuất huyết dưới da và nơi khác như mảng bầm máu, đám tụ máu, chảy máu cam, nôn và ỉa ra máu. Chỗ tiêm chích bị tụ máu, rỉ máu.
• Trẻ bị suy hô hấp do ngừng thở. Tim đập nhanh, mạch nhỏ.
Chọc dò dịch não tủy có thể thấy:
- Dịch não tủy đỏ, có máu, để lâu máu không đông, cần phân biệt với chạm phải tĩnh mạch khi chọc dò, xét nghiệm thấy nhiều hồng cầu, có thực bào hồng cầu.
- Dịch não tủy màu vàng nếu xuất huyết đã lâu; xét nghiệm tế bào thấy hồng cầu, thực bào hemoxiderin.
- Dịch não tủy trong, có hồng cầu khi soi kính, nếu xuất huyết trên lều tiểu não.
• Thời gian đông máu thường kéo dài, tỉ lệ prothrombin giảm.
Ở trẻ lớn hơn
Xuất huyết màng não - não cũng xảy ra đột ngột với các triệu chứng.
• Nhức đầu, li bì, rồi hôn mê tăng dần.
• Liệt khu trú như liệt mặt, liệt nửa người.
• Có triệu chứng của bệnh chính như triệu chứng của một bệnh xuất huyết từ lâu, bệnh máu hay sau chấn thương.
• Chọc dò dịch não tủy thấy nước máu.


ĐIỀU TRỊ XUẤT HUYẾT MÀNG NÃO - NÃO


Đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
• cầm máu bằng Vitamin K 0,005-0,01 g/24 giờ, tiêm bắp, trong 5-7 ngày,
• Truyền máu tươi toàn phần 30ml/kg vừa có tác dụng cầm máu bởi các yếu tố đông máu có sẵn trong máu, vừa có tác dụng chống thiếu máu, chống sốc do mất máu.
• Điều trị triệu chứng:
- Chống suy hô hấp: thở oxy, hô hấp hỗ trợ bằng cách đặt nội khí quản bóp bóng hay thở máy đến khi hết cơn ngừng thở.
- ủ ấm nếu hạ nhiệt độ.
- Chống co giật bằng Phenobarbital 0,005 g/kg hay Seduxen 1mg/kg.
- Đặt trẻ nằm yên tĩnh, đầu thấp, cho ăn bằng ống thông, hoặc nuôi dưỡng đường tĩnh mạch.
Đối với trẻ lớn
• Truyền máu tươi 20-30 ml/kg.
• Điều trị theo nguyên nhân bệnh chính.
• Điều trị triệu chứng.
• Công tác săn sóc phải đặc biệt như săn sóc một trẻ hôn mê, co giật, liệt.


PHÒNG BỆNH XUẤT HUYẾT MÀNG NÃO - NÃO


• Cho tất cả trẻ sơ sinh dùng Vitamin K1 (Mephyton) hay Vitamin K1 oxyt (Konakion) 1 mg, tiêm bắp hoặc 2 mg uống.
• Trong thời gian cho con bú, mẹ không nên ăn kiêng, phải tăng cường dinh dưỡng.
• Có chế độ điều trị thường xuyên cho trẻ bị bệnh rối loạn về cầm máu.

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com