HO GÀ Ở TRẺ EM, NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU TRỊ, PHÒNG BỆNH


GS. PTS. Nguyễn Công Khanh

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH HO GÀ Ở TRẺ EM


Bệnh ho gà là một bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp, phổ biến, do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Bordetella pertussis là vi khuẩn Gram âm, đa dạng. 90% trẻ tiếp xúc với nguồn lây có thể mắc bệnh. Các vi khuẩn B.bronchiseptica, B.parapertussis, Chlamydia trachomatis và adenovirus có thể gây ra hội chứng giống ho gà.
Bệnh phổ biến ở trẻ dưới 7 tuổi, tuy nhiên người lớn cũng có thể mắc bệnh. 70% các trường hợp chết vì bệnh ho gà là ở trẻ dưới 1 tuổi, nhất là ở trẻ dưới 3 tháng.


TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN HO GÀ Ở TRẺ EM


Triệu chứng lâm sàng
Bệnh ho gà diễn biến qua 3 thời kì:
Thời kì khởi phát hay viêm long, 1-2 tuần lễ.
ít triệu chứng, không sốt hoặc sốt rất nhẹ, ít ho khan.
Thời kì toàn phát hay ho cơn, 2-4 tuần lễ.
Cơn ho gồm 3 triệu chứng: ho, thở rít vào và khạc ra đờm. Trẻ có những cơn ho rũ rượi, liên tiếp không kìm hãm được, có thể bị ngừng thở (nhất là trẻ dưới 2 tháng), mặt tím, mắt đỏ, trông như sắp chết ngạt. Sau đó, thở rít vào, rồi lại ho tiếp cho tới khi khạc được đờm dãi dính mới bớt ho. Sau cơn ho, trẻ thường bị nôn, nôn ra thức ăn lẫn dãi dính. Thăm khám lúc này thấy mi mắt nặng, loét dây hãm lưỡi.
Thời kì lui bệnh và khỏi, 4-12 tuần lễ.
Cơn ho thưa và ngắn dần. Tình trạng trẻ tốt lên, sinh hoạt bình thường, phải sau một thời gian dài (có khi tới 12 tuần sau) mới hết ho.
Xét nghiệm chẩn đoán
- Bạch hầu tăng cao, 20.000-40.000/mm3,  70-80% là lympho bào.
- Xác định vi khuẩn B.pertussis bằng cấy tìm được vi khuẩn ho gà, mà chỉ có thể thấy ở giai đoạn viêm long, 2 tuần đầu. khi khởi phát. Sau 5 tuần toàn phát, kĩ thuật tìm kháng thể bằng huỳnh quang cũng âm tính.
- Chẩn đoán ho gà chủ yếu dựa vào đặc điểm cơn ho.


BIẾN CHỨNG HO GÀ Ở TRẺ EM


Những thể ho gà thông thường không để lại biến chứng, không gây tử vong. Tử vong trong bệnh ho gà là do các biến chứng (thường gặp) như:
- Ngừng thở, thường xảy ra ở trẻ sơ sinh hoặc 2-3 tháng.
- Viêm phế quản phổi thường nặng và kéo dài.
- Xẹp phổi do tắc phế quản vì chất xuất tiết đặc, dính.
- Giãn phế quản nếu bệnh kéo dài.
- Hạ đường màu do kích thích tụy tăng sản insulin.
- Viêm tai giữa.
- Co giật do thiếu oxy, tổn thương não do độc tố thần kinh của ho gà và có thể chảy máu não.
- Suy dinh dưỡng.
- Chảy máu dưới màng tiếp hợp mắt, chảy máu cam.


ĐIỀU TRỊ HO GÀ Ở TRẺ EM


Nói chung, các trẻ mắc bệnh ho gà không có biến chứng và trẻ lớn có thể chăm sóc tại nhà. Với trẻ dưới 6 tháng, nên đưa đi điều trị tại trung tâm có kinh nghiệm.
- Chăm sóc, theo dõi cơn ho của trẻ, hỗ trợ trẻ khi bị cơn ho, làm thông đờm dãi. Hô hấp hỗ trợ kịp thời khi trẻ bị ngừng thở, hút thông đường hô hấp. Không khí ẩm và oxy có tác dụng và cần thiết khi có tím.
- Cho trẻ ăn đầy đủ, hết cơn ho nên cho trẻ ăn, uống đủ nước.
- Cho Erythromycin 40mg/kg/ngày trong 1 tuần lễ. Có thể cho Triraethoprim-Sunfamethoxazole (Bactrim)(8 mg/kg/ngày 40 mg/kg/ngày) 1 tuần lễ.
- Tránh hút thuốc khi trong nhà có trẻ bị ho gà.
- Có thể cho Phenobarbital, liều 5-10mg, 2 lần/ngày để giảm số cơn ho, nếu ho nhiều và khi có cơn co giật.
- Thuốc giãn phế quản Beta-2 adrenergic và Corticoid có nơi đã sử dụng (nhưng chưa giải thích được cơ sở khoa học), làm giảm cơn ho.
- Nên theo dõi sát các biến chứng xảy ra để xử lí kịp thời.


DỰ PHÒNG HO GÀ Ở TRẺ EM


- Để tránh mắc bệnh ho gà, phương pháp tốt nhất là tiêm chủng đầy đủ cho trẻ. Nếu tiêm đủ 3 mũi lúc 2,3 và 4 tháng tuổi thì 80% trường hợp không mắc ho gà, nếu có mắc thì bệnh rất nhẹ.
- Biến chứng thần kinh của tiêm chủng rất hiếm, song có thể tạm hoãn tiêm chủng ho gà cho những trẻ:
Đang có rối loạn hệ thần kinh trung ương.
Có tiền sử co giật hay trong gia đình có bệnh động kinh nặng.
Có phản ứng với tiêm chủng lần trước.
Trẻ đang mắc bệnh.
Với trẻ đã tiếp xúc với trẻ mắc ho gà, có thể cho một liều Erythromycin 40mg/kg/ngày, trong 5-7 ngày.

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com