CƠN BÃO GIÁP TRẠNG

I. ĐẠI CƯƠNG:

Định nghĩa: Cơn bão giáp là tình trạng mất bù của cường giáp có thể gây nguy hiểm đến tính mạng

II. DỊCH TỄ HỌC:

Tỉ lệ mắc là 1 -2 % ở bệnh nhân cường giáp rỏ, nữ/nam: 3/5 lần

III. YẾU TỐ THUẬN LỢI:

Cơn bão giáp thường xãy ra ở bệnh nhân hậu phau sau mổ, hay cường giáp tiến triển đã lâu, chưa được chẩn đoán và điều trị hoặc điều trị không đầy đủ. Các yếu tố thuận lợi thường gặp là:

• Nhiễm trùng

• Phẫu thuật

• Nhiễm cetonacid

• Huyết tắc động mạch phổi

• Tai biến mạch máu não

• Dùng iodine (thuốc cản quang, uống iod)

• Hạ đường huyết

• Sanh nở

• Chấn thương (sờ nắn tuyến giáp nhiều và mạnh)

• Điều trị bằng 1131

• Stresstâmlý

• Ngưng thiourea khi bệnh chưa ổn

IV. CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG:

+ Sốt: hầu như luôn hiện diện

+ Triệu chứng thần kinh tâm trí

+ Triệu chứng tim mạch

+Triệu chứng tiêu hóa

+ Triệu chứng nhược cơ cũng nổi bật: chủ yếu ở cơ gốc thân mình

CẬN LÂM SÀNG: TSH ↓ ,FT3 ↑ ,Ft4 ↑

Chẩn đoán cơn cường giáp chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng, và phải điều tri ngay chứ không chờ đợi kết quả cận lâm sàng

Tiêu chí chẩn đoán cơn bão giáp: thang điểm Burch-wartofsky

Triệu chứng

Điểm

Rối loại điều hòa nhiệt độ:

Nhiệt độ:

37,2 - 37,7 °c

5

37,8 - 38,2 °c

10

38,3 - 38,8 °c

15

38,9 - 39,4 °c

20

39,5 - 39,9 °c

25

≥ 40°c

30

37,2 - 37,7 °c

5

37,8 - 38,2 °c

10

38,3 - 38,8 °c

15

38,9 - 39,4 °c

20

39,5 - 39,9 °c

25

≥ 40°c

30

Ảnh hưởng thần kinh trung ương:

Không có

0

Kích động nhẹ

10

Nói sảng, rối loạn tâm thần, lừ đừ

20

Kinh giật hoặc hôn mê

30

Rối loạn tiêu hóa

Không có

0

Tiêu chảy, ói, buồn ói, đau bụng

10

Vàng da không tìm đượcc nguyên nhân

20

Rối loạn tim mạch:

Tim đập nhanh:

90-109 nhịp/ phút

5

110-119

10

120-129

15

130-139

20

≥140

25

Suy tim:

Không có

0

Nhẹ (phù)

5

Trung bình (ran nổ ở 2 đáy phổi)

10

Nặng (phù phổi)

15

Rung nhĩ:

Không có

0

10

Bệnh sử có yếu tố thuận lợi (mể, nhiễm trùng, khác):

Không có

0

10

Khi không thể phân biệt là triệu chứng của bệnh đi kèm hoặc của cơn bão giáp trạng sẽ có điếm cao nhất thuận lợi cho con bão giáp.

Kết quả: dựa trên điểm toàn bộ, khả năng bị cơn bão giáp như sau:

<25: ít có khả năng bị con bão giáp

25-44: nhiều khả năng là con bão giáp

>45: rất nhiều khả năng là con bão giáp

V. XỬ TRÍ

+ Phục hồi và duy trì sinh hiệu:

-Cho thở oxy ẩm

-Truyền dịch -Hạ nhiệt

+ ức chế sự tổng hợp và phóng thích hormone

❖ Thuốc kháng giáp tổng hợp:

PTU 300-400mg liều đầu, sau đó 200mg /4h ngày đầu. sau đó 300-600mg/ngày * 3-6 tuần

Hoặc Methimazole 30-40 mg liều đầu, sau đó 20-30mg/8h ngày đầu, ngày thứ 2 trở đi dùng liều 30-60mg

❖ Dung dịch lugol (cho sau thuốc kháng giáp tổng hợp 1 h để ngăn chặn không cho tuyến giáp sử dụng iod tổng hợp hormone mới)

Lugol 1% 20 giọt * 2-3 lần/ngày

❖ Corticoid: có tác dụng giảm chuyển T4 thành T3 ở ngoại biên và phòng ngừa suy thượng thận tưorng đối trên bệnh nhân cường giáp Hydrocortisol 50-100mg/6-8 h

❖ Thuốc ức chế giao cảm Propranolol 40-80 mg/4-6h

+ Tìm và điều trị YTTL: kháng sinh khi có nhiễm trùng

+ Một số trường hợp hiếm khi điều trị kinh điển không đáp ứng phải trích huyết tương để cứu sống bệnh nhân

+ Diễn tiến với điều trị

Lugol sẻ ngưng khi bệnh nhân hết sốt và bình thường hóa tình trạng tim mạch và thần kinh. Corticoid giảm liều dần rồi ngưng, liều thionamides sẻ điều chỉnh để duy trì chức năng giáp trong giới hạn bình thường. Chẹn p có thể ngưng khi chức năng giáp về bình thường

VI. PHÒNG NGỪA

Bệnh nhân cường giáp nhất là cường giáp do nguyên nhân tại tuyến, phải được điều trị đầy đủ. Nếu muốn điều trị phau thuật hoặc xạ trị phải đưa bệnh nhân về bình giáp trước khi thực hiện.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nội tiết học đại cương Mai Thế Trạch-Nguyễn Thy Khuê 2007

Hyperthyroidism and other causes of thyrotoxicosis: Management Guidelines ofATAandAACE 2011

Thyroid storm treatment and management-Medscape 2013

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com