CẤP CỨU HÔN MÊ DO TĂNG AXIT LACTIC Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG


Là một cấp cứu chuyển hóa có đặc điểm tăng lactat máu và toan máu chuyển hóa nặng.


A.            NGUYÊN NHÂN CẤP CỨU HÔN MÊ DO TĂNG AXIT LACTIC Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG


Gặp ở người đái đường: Đặc biệt đái đường thể béo.
•             Đã điều trị guanidin: bây giờ là metformin (glucophage)
•             Có suy gan hoặc suy thận mãn
•             Nhân dịp lúc cơ thể thiếu oxy, do:
Truỵ tim mạch
Chảy máu
Nhồi máu cơ tim
Nghẽn mạch phổi
Bệnh phổi
Cũng có thể ở người không đái đường, khi:
-              Có sốc nặng và có bệnh gan
-              Mắc bệnh gan nặng (viêm gan...)
Axit lactic quá nhiều thường do gan nhưng lại thể hiện ở các bệnh yếm khí tế bào.


B.            LÂM SÀNG CẤP CỨU HÔN MÊ DO TĂNG AXIT LACTIC Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG


-              Thở nhanh do toan máu: biên độ rộng
-              Suy tim mạch cấp
-              Rối loạn ý thức: hôn mê giai đoạn I hoặc II, không có dấu hiệu thần kinh khu trú
-              Đái ít, 60% trường hợp
-              Đau họng


C. SINH HỌC


l. Dấu hiệu dương tính
a.            Tăng lactat máu trên 4 mEq kèm theo có tăng axit pyruvic khoảng 30 mEq/ lít.
b.            Toan chuyển hóa (quá nhiều lactat)
Tỷ lệ lactat - pyrurat lớn hơn hoặc bằng 1
-              Dự trữ kiềm tụt
-              pH tĩnh mạch tụt tới 7,00
-              Giảm thán nhiều
c.             Khoảng trống anion lớn hơn 15 mEq: phản ảnh quá nhiều lactat. Đó là sự thiếu hụt giữa cột anion (CL- và CO3H-) và cột cation (Na+, K+), bình thường 15 mEq; Ở đây khoảng trống cao tới 40 mEq/lít .


Khi khoảng trống anion cao hơn 20 mEq thì phải định lượng ngay lactat máu.

2. Dấu hiệu âm tính
a.            Không có thể xeton trong nước tiểu (nhưng có thể có trong máu)
b.            Đường máu tăng nhẹ


D.            ĐIỀU TRỊ CẤP CỨU HÔN MÊ DO TĂNG AXIT LACTIC Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG


Phải điều trị ngay giai đoạn đầu:
•             Chống sốc, và nhanh chóng trừ bỏ tình trạng axit lactic máu.
•             Kiềm hóa máu đầy đủ bằng THAM hoặc CO3HNa, nhưng cũng thường gặp kháng kiềm và ít kết quả.
•             Thẩm phân phúc mạc, đặc biệt là thẩm phân máu liên tục.
Tăng lactat máu luôn đưa tới rối loạn chuyển hóa tế bào nặng, có thể đưa tới choáng không hồi phục, ngừng tim và chết.
Bảng tóm tắt hôn mê do chuyển hóa ở người đái đường

 

Lâm sàng

Đưìrng
niệu

Xeton
niệu

Đường
máu

 

Toan máu Xeton máu

Đấu hiệu tiêu hoá
Mất nuớc
Toan máu + + +

+ + +

+ + +

+ + +

- 40 đơn vị Insulin tiêm bắp
- Lơvuloza đẩng trương (lít)
- + 40 đơn vị Insulin + 4g ClNa
- Bicacbonat (500 ml)

Hạ
đường máu

Dấu hiệu tâm thận

Co giật
Vã mồ hôi + + +

Không

Không

Dưới 0,90g/l

200 ml huyết thanh ngọt ưu trương 30%
- Glucagon (1mg)

Tăng
Thẩm
Thấu

Mất nước
Không có toan máu
Dấu hiệu tâm thần

+ +

Không

+ + +

Dung dịch nhược trương
- Insulin
-Kali

Toan
axit
lactic

Toan máu + + +
Dấu hiệu tâm thần
Trụy tim mạch

Không

Không

+

-               Kiềm máu đầy đủ
-               Bồi phục đủ dịch
-               Thận nhân tạo

 

TÓM TẮT:
1.             Phải nghĩ đến nếu có thở nhanh kiểu toan máu và truỵ mạch mà không có thể xeton.
2.             Điều trị  bằng:
-               Kiềm hóa máu đầy đủ
-               Bồi phục đủ dịch
-               Thẩm phân máu (thận nhân tạo)
3.             Lúc nào cũng có thể xảy ra ngừng tim

Cấp cứu chẩn đoán tình trạng hôn mê
Cấp cứu cơn co giật
Cấp cứu do suy tế bào gan
Cấp cứu hen ác tính
Cấp cứu hoại thư sinh hơi
Cấp cứu hôn mê do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường
cấp cứu hôn mê do tăng axit lactic ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu hôn mê do tăng thẩm thấu ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu khái huyết
Cấp cứu loạn nhịp chậm
Cấp cứu loạn nhịp nhanh
Cấp cứu nghẽn mạch phổi
Cấp cứu nhồi máu cơ tim
Cấp cứu nôn ra máu
Cấp cứu phù não
Cấp cứu do phù phổi cấp
Cấp cứu rối loạn kali máu
Cấp cứu suy hô hấp cấp
Cấp cứu suy thượng thận cấp
Cấp cứu tai biến mạch máu não
Cấp cứu tăng huyết áp
Cấp cứu thiếu máu các chi
Cấp cứu thoáng nhận biết hoặc ngất
Cấp cứu tiêu chảy cấp
Cấp cứu trạng thái vật vã
Cấp cứu trụy tim mạch và choáng
Cấp cứu bệnh nhân uốn ván
Cấp cứu hôn mê do toan máu ở người đái tháo đường
Cấp cứu người nghiện ma tuý
Chó cắn
Choáng phản vệ
Xử trí côn trùng đốt
Xử trí, điều trị bệnh nhân bị cóng lạnh
Cấp cứu xử trí bệnh nhân bị điện giật
Hạ thể nhiệt
Xử trí - Điều trị - Ngộ độc cấp
Ngộ độc rượu cấp
Nhiễm độc oxit cacbon (CO)
Rắn cắn
Say nóng
Thắt cổ
Xử trí trước một ban xuất huyết bột phát do não mô cầu

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com