SAY NÓNG


Rất thông thường, ngày càng gặp nhiều, nhất là ở những nơi có:
-              Công xưởng đang làm việc mà khí hậu nhiệt đới, sa mạc nóng, (khảo sát, điều tra dầu mỏ).
-              Vận động viên thể thao, thi đấu ngoài trời nắng, khí hậu không thuận lợi.
-              Bộ đội hành quân dài ngày dưới nắng.
Say nóng chiếm tỷ lệ 20% tai biến về nóng nói chung và cũng có khi rất nặng, nguy cơ tử vong cao (60%).
Các tai biến khác đi kèm:
-              Mất mồ hôi nhiều, kèm mất nước, Na, K.
-              Phó giao cảm vận mạch bị kích thích mạnh.
-              Gây phù não, xuất huyết màng não.
Các yếu tố gây nên say nóng:
•             Khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm) là chủ yếu.
•             Thể trạng người bị say nóng như:
-              Mắc các bệnh thực thể, mạn hoặc cấp.
-              Tổn thương tuyến mồ hôi.
-              Đang dùng thuốc: Artropin, Belladone, chống Parkinson, thuốc bình thản, thuốc an thần, thuốc chống cholin, rượu.
A.            Lâm sàng
1.            Khởi đầu
•             Có thể đột ngột, giả đột quỵ: Nạn nhân hôn mê ngay, co giật, đái ỉa dầm dề, đi ngoài và chết.
•             Thông thường là từ từ, với các dấu hiệu báo trước như sau:
-              Nhức đầu, nôn, buồn nôn,
-              Đi ngoài,
-              Chuột rút cơ,
-              Rối loạn tác phong: Mê sảng, dãy dụa, không nói,
-              Sốt: 42°C.
2.             Hôn mê
Là giai đoạn tiếp theo. Có giá trị tiên lượng. Thể hiện:
-              Tình trạng lịm, mê sảng, ảo giác,
-              Co giật, co cứng toàn thân,
-              Triệu chứng tại chỗ,
-              Đồng tử co,
-              Giãn mạch, ban phỏng, da đỏ tím.
Sốt 42°C, da nóng khô, mồ hôi ngừng toát, mất nước ở mức độ vừa phải. Thở nhanh không đều: 30 lần/phút hoặc nhiều hơn. Có thể có dấu hiệu tim mạch làm nặng thêm:
-              Choáng tụt huyết áp, nhịp nhanh xoang,
-              Rối loạn nhịp,
Biến chứng:
-              Chảy máu toàn thể, xuất hiện sau 24-48 giờ,
-              Suy thận cấp từ ngày thứ 3-5 trở đi,
-              Suy gan,
-              Giảm Oxy dai dẳng khó hồi phục.
3.            Sinh học
Có dấu hiệu của:
-              Tan máu,
-              Tăng Kali máu,
-              Máu cô với tăng Na, protit máu, bạch cầu tăng,
-              Đông máu tiêu thụ.
4.            Chết
Nếu quá nặng sẽ chết do chảy máu tràn lan, suy gan, tăng áp nội sọ. Nếu y thức hồi phục được là tiến triển tốt. Tuy vậy vẫn có di chứng thần kinh (như không nói được, nhức đầu) và thận.
B.            Xử trí
Hoàn toàn là xử trí triệu chứng. Phải:
•             Chống lại sốt cao bằng:
-              Chườm lạnh
-              Tắm lạnh
-              Chăn ướt đắp
-              Thuốc liệt thần kinh loại đông miên: Chlopromazine (Largactil), hoặc trộn hỗn hợp (Phénergan, Dolosal, Largactil).
•             Chống co giật (benzodiazepine tiêm tĩnh mạch, daizepam, Clonazepam).
•             Chống sốc bằng Corticoide, hồi sức bằng Dobutamine, kết hợp với bù dịch đủ.
•             Thăng bằng kiềm - toan điện giải, tránh cho quá nhiều nước gây phù phổi.
•             Tình trạng tăng Kali máu, ECG giúp ta phát hiện sớm.
•             Héparine cần cho sớm để tránh biến chứng và tổn thương không hồi phục của các cơ quan.


TÓM TẮT
1.             Đối với mất nước:
-               Bù ngay nước và muối
-               Nước xúp và muối
-               Viên muối
-               Truyền huyết thanh mặn
2.             Tránh phù não:
-               SO4Mg: 1 ống tiêm tĩnh mạch trong 4 giờ
3.             Những cú say nóng (kèm sốt tăng thông khí):
-               Chườm lạnh bằng nước đá, chăn ướt, tắm lạnh
-               Phòng co giật: Diazepam (Valium) hoặc Clonazepam (Rivotril)
-               Thuốc liệt thần kinh chỉ dùng tối thiểu
Cấp cứu chẩn đoán tình trạng hôn mê
Cấp cứu cơn co giật
Cấp cứu do suy tế bào gan
Cấp cứu hen ác tính
Cấp cứu hoại thư sinh hơi
Cấp cứu hôn mê do hạ đường huyết ở bệnh nhân đái tháo đường
cấp cứu hôn mê do tăng axit lactic ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu hôn mê do tăng thẩm thấu ở bệnh nhân đái tháo đường
Cấp cứu khái huyết
Cấp cứu loạn nhịp chậm
Cấp cứu loạn nhịp nhanh
Cấp cứu nghẽn mạch phổi
Cấp cứu nhồi máu cơ tim
Cấp cứu nôn ra máu
Cấp cứu phù não
Cấp cứu do phù phổi cấp
Cấp cứu rối loạn kali máu
Cấp cứu suy hô hấp cấp
Cấp cứu suy thượng thận cấp
Cấp cứu tai biến mạch máu não
Cấp cứu tăng huyết áp
Cấp cứu thiếu máu các chi
Cấp cứu thoáng nhận biết hoặc ngất
Cấp cứu tiêu chảy cấp
Cấp cứu trạng thái vật vã
Cấp cứu trụy tim mạch và choáng
Cấp cứu bệnh nhân uốn ván
Cấp cứu hôn mê do toan máu ở người đái tháo đường
Cấp cứu người nghiện ma tuý
Chó cắn
Choáng phản vệ
Xử trí côn trùng đốt
Xử trí, điều trị bệnh nhân bị cóng lạnh
Cấp cứu xử trí bệnh nhân bị điện giật
Hạ thể nhiệt
Xử trí - Điều trị - Ngộ độc cấp
Ngộ độc rượu cấp
Nhiễm độc oxit cacbon (CO)
Rắn cắn
Say nóng
Thắt cổ
Xử trí trước một ban xuất huyết bột phát do não mô cầu

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com