KỸ THUẬT LÀM LÀN MÁU MỎNG VÀ GIỌT MÁU DÀY

- Kỹ thuật làn máu mỏng và giọt máu dày là xét nghiệm thường quy để phát hiện ký sinh trùng sốt rét (KST SR) và một số đơn bào ký sinh trong máu khác. Kỹ thuật này cũng được dùng để chẩn đoán bệnh giun chỉ hệ bạch huyết.

- Làn máu mỏng và giọt máu dày có những ưu điểm và nhược điểm, vì vậy trong chẩn đoán tìm KST SR thường làm cả 2 loại tiêu bản làn máu mỏng và giọt máu dày trên cùng một bệnh nhân.

- Làn máu mỏng:

Ưu điểm:

+ Hồng cầu còn nguyên vẹn.

+ Hình thể KST đẹp và điển hình, dễ nhận dạng.

Nhược điểm:

+ Lượng KST ít do chỉ dùng một lượng máu nhỏ (vài ml)

+ Mất nhiều thời gian đọc lam máu và có thể không phát hiện được.

- Giọt máu dày:

Ưu điểm: quan sát 1 lượng máu lớn nên tập trung nhiều KST.

Nhược điểm: KST SR nằm lẫn với nhiều lớp hồng cầu bị phá vỡ nên khó được nhận ra, đòi hỏi người đọc lam máu phải có kinh nghiệm.

1. DỤNG CỤ VÀ HÓA CHẤT

- Kim chích máu vô trùng

- Ống tiêm vô trùng

- Bông thấm nước

- Gạc sạch

- Lam kính khô và sạch

- Lam kéo máu, có bờ thật phẳng

- Hộp đựng tiêu bản máu

- Bút chì sáp

- Đèn cồn, khay men

- Găng tay

- Methanol cố định tiêu bản

- Cồn Ethylic sát trùng 70o.

2. THỜI GIAN LẤY MÁU

- Tìm ký sinh trùng sốt rét:

Thời gian lấy máu tốt nhất là trong thời gian đang lên cơn sốt, vì lúc lên cơn sốt KST SR tập trung ở máu ngoại vi nhiều nên dễ thấy.

- Tìm ấu trùng giun chỉ bạch huyết:

Tùy thuộc loài giun chỉ có chu kỳ ngày hay đêm mà lấy máu. Ở Việt Nam,ấu trùng giun chỉ bạch huyết có chu kỳ xuất hiện ở máu ngoại vi về đêm, nên thời gian lấy máu để tìm ấu trùng giun chỉ là vào khoảng từ 22 giờ đến 3 giờ sáng.

3. CÁCH LẤY MÁU

Máu toàn phần được lấy từ vết chích đầu ngón tay hoặc từ tĩnh mạch.

3.1. Lấy máu tĩnh mạch

1 Lấy máu bằng ống tiêm, bơm vào ống nghiệm có sẵn chất chống đông EDTA 0,02g/10ml máu (hoặc một chất chống đông khác). Nếu tìm giun chỉ thì có thể dùng chất chống đông là Heparin (2mg/10ml máu) hoặc sodium citrate (0,05g/10ml máu).

2 Đối với máu lấy từ tĩnh mạch với chất chống đông nên làm tiêu bản sớm vì nếu để qua 1 giờ thì hình dạng của KST SR có thể bị biến dạng và máu dễ bị bong ra và trôi mất trong quá trình nhuộm tiêu bản.

3.2. Lấy máu đầu ngón tay

a) Vị trí lấy máu

- Ngón tay thứ 3 hoặc 4, bàn tay trái.

- Đầu ngón tay, ở bên cạnh ngón tay.

- Ở trẻ sơ sinh, có thể lấy máu ở gót chân.

b) Cách lấy máu

1 Phải dùng phương pháp vô trùng, tất cả dụng cụ đều phải được vô trùng trước.

2 Lấy máu từ bàn tay trái của bệnh nhân, để ngửa lòng bàn tay lên trên, chọn ngón tay thứ 3 hoặc thứ 4.

3 Dùne một miếng bông và thấm cồn 70o để lau sạch đầu ngón tay. Để khô hay lau khô với miếng gạc đã khử trùng.

4 Dùng kim chích máu vô trùng đâm vào chỗ đã chọn với một động tác nhanh và đủ mạnh để 1 giọt máu trào ra sau khi chích máu.

5 Dùng bông khô lau bỏ giọt máu đầu vì nó có thể lẫn với cồn còn sót lại.

6 Bóp nhẹ ngón tay để làm chảy giọt máu thứ 2.

7 Cầm 1 lam kính vào 2 cạnh, chạm nhẹ lên giọt máu ở đầu ngón tay, một giọt máu nhỏ sẽ dính vào miếng kính ở giữa lam kính để làm làn máu mỏng.

8 Bóp nhẹ ngón tay để nặn thêm máu, lấy 3, 4 giọt máu vào 1 lam kính khác để làm giọt máu dày (lớn gấp ba giọt máu để làm phết máu mỏng).

9 Dùng bông thấm cồn lau sạch phần máu còn lại ở ngón tay.

Lưu ý:

- Không nên chích máu khi sát trùng chưa khô cồn, máu chảy lan ra.

- Nếu đâm kim nông quá, nên chích lại, không nên cố nặn cho máu chảy ra.

- Khi nào không lấy máu nữa mới dùng bông cồn để sát trùng tại chỗ lấy máu.

- Có thể làm giọt máu dày và làn mỏng máu trên cùng 1 lam kính: vị trí giọt máu dày ở khoảng 1/3 lam kính và làn máu mỏng ở 2/3 lam kính.

4. KÉO LÀN MÁU MỎNG

1 Cho 1 giọt máu lên 2/3 lam kính. Đặt lam kính chứa 1 giọt máu lên mặt phẳng chắc chắn (hoặc cầm trên tay).

2 Đặt 1 cạnh lam kéo máu lên lam kính có giọt máu thành một góc 45o.

3 Kéo từ từ cho lam kéo máu chạm vào giọt máu, để cho máu lan theo giao tuyến của hai lam kính.

4 Chờ cho máu lan ra gần hết cạnh của lam kéo máu, đẩy nhanh đều và nhẹ tay lam kéo máu về phía đầu kia của lam kính chứa máu.

5 Nếu giọt máu vừa đủ thì phết máu sẽ không ra đến tận cùng của lam kính, mà ngừng lại trước đó khoảng 1cm, tạo ra đuôi máu.

6 Để khô tự nhiên, tránh bụi, tránh côn trùng ăn máu.

7 Ghi tên bệnh nhân ở phần dày của làn máu mỏng, trước chỗ đặt giọt máu.

+ Làn máu mỏng đạt yêu cầu:

- Làn máu phải mỏng đều, không có vết sọc ngang, dọc, không loang lổ.

- Làn máu có đuôi mỏng: Xem kính hiển vi thấy hồng cầu xếp cạnh nhau chứ không chồng lên nhau và cũng không cách xa nhau.

+ Nguyên nhân làm làn máu mỏng không đạt yêu cầu:

- Máu lấy nhiều quá kéo không tốt: tiêu bản không có đuôi máu.

- Máu trải không đều: cạnh lam kéo máu không phẳng hoặc tiếp xúc giữa cạnh lam kéo máu và lam kính đựng máu không khít.

- Kéo máu chậm, ngập ngừng hoặc máu bắt đầu đông: tiêu bản sẽ có những vệt dày, sọc.

- Tiêu bản có chỗ trống hoặc lỗ chỗ: lam kính bẩn, có mỡ hoặc ruồi, gián ăn.

5. LÀM GIỌT MÁU DÀY

1 Lấy giọt máu để lên 1/3 còn lại của lam, để 1 góc lam kéo vào giữa giọt máu. Xoay theo vòng tròn từ trung tâm ra ngoài, theo một chiều nhất định. Khi có được một hình tròn đường kính từ 1 -

1,2cm, xoay góc lam kéo đi ngược vào trong rồi nhấc lam kéo lên.

2 Để khô lam máu trên mặt phẳng, tránh bụi và côn trùng.

3 Thường phải để khô giọt máu dày trong khoảng 6 - 12 giờ hay cách đêm, nhưng khi cần gấp có thể để khô trong tủ ủ 37oC, trong 1 giờ.

+ Giọt máu dày đạt yêu cầu:

- Phải đều hoặc mỏng dần về phía bìa giọt máu.

- Hình dáng tương đối tròn.

- Đường kính từ 1 - 1,2cm.

- Không quá dày, giọt máu quá dày và quá to: lúc khô máu sẽ có những vệt nứt và dễ tróc khi nhuộm.

- Không quá mỏng: giọt máu quá mỏng, nhỏ (ít máu), mật độ KST thấp nên khó phát hiện.

- Bề dày thích hợp, khi đặt tiêu bản lên tờ báo lúc còn ướt có thể thấy chữ in.

+ Có thể làm giọt máu dày và làn máu mỏng trên cùng một lam kính hoặc trên 2 lam kính khác nhau.

+ Khi làm tiêu bản kép, làn máu mỏng và giọt máu dày trên cùng 1 lam kính, hai giọt máu phải cách xa nhau sao cho khi cố định làn máu mỏng bằng cồn thì không ảnh hưởng đến giọt máu dày.

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

1. Anh (chị) cho biết giá trị của giọt máu dày và làn máu mỏng?

2. Nêu những ưu và khuyết điểm của giọt máu dày và làn máu mỏng.

3. Có thể lấy máu tĩnh mạch để làm tiêu bản tìm KST SR?

4. Mô tả cách lấy máu đầu ngón tay, cần chú ý khâu nào?

5. Như thế nào là một tiêu bản máu mỏng đẹp? Làm thế nào để có tiêu bản máu mỏng đẹp?

6. Tại sao giọt máu dày bong ra khi nhuộm?

7. Nêu những tiêu chuẩn của giọt máu dày đẹp.

Cách lấy máu làm tiêu bản tìm ký sinh trùng sốt rét

Stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để lấy máu.

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để lấy máu và làm tiêu bản.

2

Ghi tên hoặc số hiệu của bệnh nhân lên lam kính và đối chiếu với phiếu xét nghiệm.

Tên bệnh nhân được ghi rõ ràng lên lam kính và đúng với tên trên phiếu xét nghiệm.

3

Chọn vị trí lấy máu.

Đầu ngón tay giữa hoặc áp út hoặc gót chân.

4

Sát trùng đầu ngón tay lấy máu.

Phải sát trùng đúng quy cách và đúng vị trí.

5

Chích máu.

Phải chờ da khô mới chích máu.

Động tác phải nhanh, dứt khoát, mạnh vừa phải để 1 giọt máu trào ra da sau khi chích.

6

Bỏ giọt máu đầu.

Sạch, gọn.

7

Bóp nhẹ ngón tay để máu trào ra. Lấy máu đặt lên lam kính.

Lấy 1 giọt, giọt máu tròn, gọn; lượng máu đủ để làm phết làn máu mỏng.

8

Bóp nhẹ ngón tay để máu trào ra. Lấy máu đặt lên lam kính.

Lấy lượng máu gấp 3 lần làm phết giọt máu dày.

Kỹ thuật làm tiêu bản làn máu mỏng

Stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để lấy máu.

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để lấy máu và làm tiêu bản.

2

Ghi tên hoặc số hiệu của bệnh nhân lên lam kính và đối chiếu với phiếu xét nghiệm.

Tên bệnh nhân được ghi rõ ràng lên lam kính và đúng với tên trên phiếu xét nghiệm.

3

Chọn vị trí lấy máu.

Đầu ngón tay giữa hoặc áp út, hoặc gót chân.

4

Sát trùng đầu ngón tay lấy máu.

Phải sát trùng đúng quy cách và đúng vị trí.

5

Chích máu.

Phải chờ da khô mới chích máu.

Động tác phải nhanh, dứt khoát, mạnh vừa phải để 1 giọt máu trào ra da sau khi chích.

6

Bỏ giọt máu đầu.

Sạch, gọn.

7

Bóp nhẹ ngón tay để máu trào ra. Lấy máu đặt lên lam kính

Lượng máu lấy vừa đủ để có đường kính khoảng 3mm.

8

Đặt cạnh lam kính thứ hai tiếp xúc với giọt máu theo góc 45O và kéo máu.

Máu phải được trải đều, đuôi giọt máu nằm ở cuối lam kính, tròn đều.

9

Để giọt máu khô trên mặt phẳng, tránh bụi, côn trùng.

Giọt máu khô tự nhiên, có màu đỏ đồng nhất, không có bụi, không bị nham nhở.

Kỹ thuật làm tiêu bản giọt máu dày

stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để lấy máu

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để lấy máu và làm tiêu bản.

2

Ghi tên hoặc số hiệu của bệnh nhân lên lam kính và đối chiếu với phiếu xét nghiệm.

Tên bệnh nhân được ghi rõ ràng lên lam kính và đúng với tên trên phiếu xét nghiệm.

3

Chọn vị trí lấy máu.

Đầu ngón tay giữa hoặc áp út, hoặc gót chân.

4

Sát trùng đầu ngón tay lấy máu.

Phải sát trùng đúng quy cách và đúng vị trí.

5

Chích máu.

Phải chờ da khô mới chích máu.

Động tác phải nhanh, dứt khoát, mạnh vừa phải để 1 giọt máu trào ra da sau khi chích.

6

Bỏ giọt máu đầu.

Sạch, gọn.

7

Bóp nhẹ ngón tay để máu trào ra. Lấy máu đặt lên lam kính.

Lượng máu nhiều gấp 3 lần phết làn máu mỏng. Giọt máu dày không quá gần phết làn máu mỏng .

8

Để một góc lam kéo vào giữa giọt máu. Xoay theo vòng tròn từ trung tâm ra ngoài, theo một chiều nhất định.

Máu phải được trải đều, giọt máu phải tròn, có đường kính từ 1,2 -1,5cm.

9

Để giọt máu khô trên mặt phẳng, tránh bụi, côn trùng.

Giọt máu khô tự nhiên, có màu đỏ đồng nhất, không có bụi, không bị nham nhở.

EBOOK GIÁO TRÌNH KÝ SINH TRÙNG THỰC HÀNH

CÁCH SỬ DỤNG VÀ BẢO QUẢN KÍNH HIỂN VI
CÁCH CHUẨN ĐỘ KÍNH HIỂN VI
THU THẬP VÀ BẢO QUẢN PHÂN ĐỂ XÉT NGHIỆM TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM PHÂN TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT TẬP TRUNG KÝ SINH TRÙNG TRONG PHÂN
CÁC KỸ THUẬT CHUYÊN BIỆT ĐỂ PHÁT HIỆN KÝ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
CẤY PHÂN
CÁC KỸ THUẬT NHUỘM MẪU PHÂN
ƯỚC LƯỢNG SỐ GIUN BẰNG CÁCH ĐẾM TRỨNG
KỸ THUẬT TÌM MỠ TRONG PHÂN
KỸ THUẬT TÌM MÁU TRONG PHÂN
KỸ THUẬT LÀM LÀN MÁU MỎNG VÀ GIỌT MÁU DÀY
KỸ THUẬT NHUỘM MÁU TÌM KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT
KỸ THUẬT KHẢO SÁT TIÊU BẢN MÁU
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM TÌM GIUN CHỈ TRONG MÁU
PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN BẰNG KỸ THUẬT MIỄN DỊCH HỌC
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA TIẾT TÚC
KỸ THUẬT BẢO QUẢN VÀ CHUYÊN CHỞ TIẾT TÚC
PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN TIẾT TÚC
KỸ THUẬT MỔ MUỖI
ĐẠI CƯƠNG XÉT NGHIỆM VI NẤM
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM CƠ BẢN TÌM NẤM
KỸ THUẬT CẤY NẤM
HÌNH THỂ ẤU TRÙNG VÀ GIUN TRƯỞNG THÀNH
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN LÁ
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN DẢI (SÁN DÂY)
HÌNH THỂ TRỨNG GIUN, SÁN THƯỜNG GẶP
ĐƠN BÀO ĐƯỜNG RUỘT
NHỮNG VẬT THỂ CÓ THỂ TÌM THẤY TRONG PHÂN
HÌNH THỂ KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT Ở NGƯỜI
HÌNH THỂ TIẾT TÚC Y HỌC
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOÀI DA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOẠI BIÊN
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CANDIDA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM ASPERGILLUS
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CRYPTOCOCCUS
VI NẤM HOẠI SINH
CÁC HÓA CHẤT THƯỜNG DÙNG TRONG XÉT NGHIỆM KÍ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
HÓA CHẤT – THUỐC NHUỘM – MÔI TRƯỜNG TRONG XÉT NGHIỆM NẤM

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com