KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM CƠ BẢN TÌM NẤM

1. KHẢO SÁT TRỰC TIẾP

Khi quan sát mẫu nấm dưới kính hiển vi, nếu thấy được nấm trong tiêu bản thì có thể xác định người bệnh nhân đó bị nhiễm nấm. Đôi khi ta có thể định danh được loài nấm nếu ta thấy rõ các bào tử và những cấu trúc đặc biệt khác của một loại nấm.

Nhưng khi soi trực tiếp một mẫu bệnh phẩm mà không tìm thấy nấm, ta cũng không thể loại ngay khả năng nhiễm nấm. Độ nhạy của mỗi phương pháp thay đổi tùy theo loại bệnh phẩm, vị trí lấy bệnh phẩm, kinh nghiệm của người làm xét nghiệm.

1.1. Khảo sát với NaCl 0,85%

NaCl 0,85% được dùng với bệnh phẩm lỏng như huyết trắng, phết họng,.

Quy trình kỹ thuật:

1 Pha loãng bệnh phẩm trong dung dịch NaCl 0,85%.

2 Nhỏ 1 giọt bệnh phẩm pha loãng lên lam kính.

3 Đậy lá kính và soi dưới kính hiển vi với vật kính x10 và x40.

4 Khảo sát với độ sáng khác nhau (kính tụ quang cao, thấp) để tìm vi nấm dạng sợi hay hạt men.

1.2. Với KOH 10% hoặc 20%

- Dung dịch KOH hoặc NaOH dùng để khảo sát các bệnh phẩm rắn hoặc đậm đặc (da, tóc, móng, đàm, da, mẩu sinh thiết mô,...).

- Dung dịch KOH làm mềm, căng giãn các tế bào, tan các hạt dầu, mỡ có trong bệnh phẩm.

Quy trình kỹ thuật:

1 Trên tấm lam kính sạch, khô, nhỏ 1 giọt KOH 10% hoặc 20%.

2 Để mẫu thử vào giọt KOH, dầm nhỏ bệnh phẩm nếu là da hay trứng tóc.

3 Đậy lá kính.

4 Để yên 15 - 30 phút; hoặc nếu muốn khảo sát ngay, hơ tấm lam kính trên đèn cồn (không cho sôi).

5 Khảo sát với vật kính x10 và x40.

1.3. Khảo sát với dung dịch phẩm xanh Lacto Phenol Coton Blue (LPCB)

Thường áp dụng để khảo sát các lứa cấy nấm, Acid lactic giữ vững cấu trúc vi nấm, Phenol giết nấm, xanh Coton nhuộm màu vi nấm để dễ quan sát hơn.

a) Quy trình kỹ thuật

1 Đặt 1 mảnh khuẩn lạc nấm lên tấm lam kính sạch khô.

2 Nhỏ 1 - 2 giọt phẩm xanh LPCB.

3 Dùng kim cấy lấy lứa cấy dầm vào giọt dung dịch phẩm xanh LPCB.

4 Đậy lá kính.

5 Khảo sát dưới kính hiển vi.

6 Muốn lưu giữ tiêu bản, viền tiêu bản bằng keo sơn móng tay.

b) Kết quả: Các cấu trúc của vi nấm bắt màu xanh tím của Lacto Phenol Cotton blue.

2. PHƯƠNG PHÁP NHUỘM

2.1. Nhuộm mực tàu

Thường dùng để khảo sát vi nấm có nang, nhất là vi nấm Cryptococcus neoformans, mực tàu không thấm vào nang tạo một khoảng trống, trắng chung quanh tế bào vi nấm.

a) Quy trình kỹ thuật

1 Trên tấm lam kính sạch, khô, nhỏ 1 giọt mực tàu.

2 Nhỏ 1 giọt bệnh phẩm, hay lứa cấy lên giọt mực tàu.

3 Đốt kim cấy để nguội, trộn mực tàu và bệnh phẩm.

4 Đậy lá kính lên giọt mực tàu đã hòa với bệnh phẩm.

5 Khảo sát tiêu bản dưới kính hiển vi.

Nếu nền mực tàu quá đậm có thể làm loãng bớt bằng 1 giọt nước cất.

b) Kết quả

Nếu trong bệnh phẩm có Cryptococcus neoformans: tế bào nấm tròn hay bầu dục, bên ngoài được bao bởi 1 nang lớn, nang không thấm màu, do đó sáng lên trên nền đen của mực tàu.

2.2. Nhuộm Gram

Thường dùng để khảo sát các bệnh phẩm dạng lỏng, ướt như: huyết trắng, mủ, đàm, cặn lắng nước tiểu, phết họng,.

a) Quy trình kỹ thuật

b) Kết quả

Tất cả vi nấm bắt màu Gram dương.

Tuy nhiên có một số vi nấm không giữ màu tốt, do đó cần dùng phương pháp nhuộm Gram biến đổi.

2.3. Nhuộm Giemsa

Chủ yếu nhuộm bệnh phẩm máu ngoại biên, tủy xương để vi nấm trong tế bào như Histoplasma capsulatum, kỹ thuật nhuộm giống như nhuộm phết máu bình thường.

2.4. Nhuộm kháng acid

Nhuộm kháng acid khi muốn tìm Norcardia.

a) Quy trình kỹ thuật

1 Phết bệnh phẩm lên lam kính, cố định bằng cách hơ nóng.

2 Phủ Carbon fuchsin, để trong 3 phút.

3 Đổ bỏ Carbon fuchsin.

4 Nhỏ Acid sulfuric lên tiêu bản cho đến khi không còn màu của Carbon fuchsin.

5 Phủ xanh Methylen, để trong 1 phút.

6 Rửa và hong khô.

7 Khảo sát với vật kính dầu.

b) Kết quả

Nocardia sp bắt màu đỏ của Carbon fuchsin.

2.5. Nhuộm PAS (Periodic acid Schiff)

Phương pháp này thường được sử dụng cho các mẫu mô bệnh phẩm tìm vi nấm dạng sợi tơ và hạt men.

a) Quy trình kỹ thuật

b) Kết quả:

Vi nấm bắt màu đỏ tím.

Hiện nay, người ta dùng chất huỳnh quang để phát hiện nấm như thuốc nhuộm Calcifluor trắng phát hiện nấm nhanh, kể cả Pneumocystis carinii, xanh Toluidine nhuộm đàm để tìm P. carinii. _Bảng tóm tắt các phương pháp nhuộm tìm vi nấm trong bệnh phẩm_

Phương pháp nhuộm

Chẩn đoán

Thời gian

Ưu điểm

Xanh Alcian

Phát hiện Cryptococcus neoformans trong DNT.

2 phút

Tìm thấy trong DNT, có nghĩa là bị viêm màng não.

Acid nhanh

Phát hiện Mycobacteria và Nocard sp.

12 phút

Phát hiện Nocardia và Blastomyces dermatitidis.

Calcofluor

Phát hiện nấm, P. carinii.

1 phút

Phát hiện nhanh nhờ phát huỳnh quang.

Giemsa

Nhuộm tủy xương và phết máu ngoại biên.

15 phút

Phát hiện

Histoplasma capsulatum.

Giemsa biến đổi

Nhuộm đàm và nước rửa phế quản.

13 phút

Phát hiện thể hoạt động của Pneumocystis carinii.

Gram

Phát hiện vi trùng.

3 phút

Thường dùng để phát hiện vi trùng và vi nấm.

Mực tàu

Phát hiện Cryptococcus neoformans trong DNT.

1 phút

Tìm thấy trong DNT, có nghĩa là bị viêm màng não.

KOH

Làm trong nấm.

5 phút hoặc hơn

Phát hiện nhanh nấm.

Xanh Methylen

Phát hiện nấm trong da.

2 phút

Thường thêm KOH để làm trong nấm, màu xanh giúp phát hiện nấm dễ hơn.

Methanamin

bạc

Phát hiện nấm trong mẫu mô .

1 giờ

Tốt để phát hiện nấm.

Papanicolaou

Phát hiện tế bào ác tính trong dịch tiết.

30 phút

Có thể phát hiện được nấm.

PAS

Phát hiện nấm nói chung.

20 - 25
phút

Nhuộm nấm rất tốt, thấy rõ sợi tơ nấm và hạt men.

Xanh Toluidin

Nhuộm đàm và nước rửa phế quản. Phát hiện nấm, P. carinii

25 phút

Nhuộm bào nang P. carinii.

Kháng thể đơn dòng gắn huỳnh quang

Nhuộm đàm và nước rửa phế quản. Phát hiện nấm, P. carinii.

45 phút

Phát hiện bào nang P. carinii.

Wright

Nhuộm tủy xương và phết máu ngoại biên.

7 phút

Phát hiện Histoplasma capsulatu

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

1. Phương pháp khảo sát trực tiếp có thể áp dụng cho loại bệnh phẩm nào?

2. Anh (chị) cho biết các loại bệnh phẩm nào thường phải dùng KOH để quan sát và tác dụng của dung dịch KOH.

3. Trình bày quy trình kỹ thuật làm tiêu bản nấm soi trực tiếp với KOH.

4. Phương pháp nhuộm Giemsa dùng cho loại bệnh phẩm nào và để chẩn đoán loại nấm nào?

5. Kỹ thuật soi với mực tàu được áp dụng cho các loại vi nấm nào? Mô tả quy trình nhuộm và hình ảnh của mầm bệnh trên tiêu bản nhuộm.

6. Kỹ thuật nhuộm PAS được áp dụng cho các loại vi nấm nào? Mô tả quy trình nhuộm PAS và hình ảnh của mầm bệnh trên tiêu bản nhuộm.

7. Theo anh (chị)) nhuộm Gram có ích gì trong chẩn đoán vi nấm? Tại sao?

Xét nghiệm nấm trực tiếp với KOH

Stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để làm tiêu bản nấm

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để làm tiêu bản 1

2

Nhỏ dung dịch KOH (10 - 20%) lên lam kính.

Khối lượng dung dịch vừa đủ theo quy định.

3

Đặt bệnh phẩm vào giọt dung dịch trên lam kính.

Để bệnh phẩm ngập trong dung dịch.

4

Dầm bệnh phẩm trong dung dịch.

Bệnh phẩm bị phá thành mảnh nhỏ nếu là da trứng tóc.

5

Làm trong bệnh phẩm bằng cách hơ tiêu bản trên đèn cồn cho đến khi dung dịch bốc hơi.

Không được để sôi hoặc cạn khô.

6

Soi tiêu bản để tìm nấm.

Thấy được sợi tơ nấm (nếu có)

Phương pháp nhuộm mực tàu

Stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để nhuộm tiê bản.

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để nhuộm tiêu bản nấm

2

Nhỏ 1 giọt mực tàu lên lam kính.

Lam kính phải sạch, khô.

3

Nhỏ 1 giọt bệnh phẩm, hay lứa cấy lên giọt mực tàu, trộn đều.

Để bệnh phẩm tan đều trong dung dịch.

4

Đậy lá kính lên giọt mực tàu đã hòa với bệnh phẩm.

Bệnh phẩm không tràn ra chung quanh. Không có bọ

5

Soi tiêu bản để tìm nấm.

Thấy được nấm hạt men có bao dày (nếu có).

EBOOK GIÁO TRÌNH KÝ SINH TRÙNG THỰC HÀNH

CÁCH SỬ DỤNG VÀ BẢO QUẢN KÍNH HIỂN VI
CÁCH CHUẨN ĐỘ KÍNH HIỂN VI
THU THẬP VÀ BẢO QUẢN PHÂN ĐỂ XÉT NGHIỆM TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM PHÂN TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT TẬP TRUNG KÝ SINH TRÙNG TRONG PHÂN
CÁC KỸ THUẬT CHUYÊN BIỆT ĐỂ PHÁT HIỆN KÝ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
CẤY PHÂN
CÁC KỸ THUẬT NHUỘM MẪU PHÂN
ƯỚC LƯỢNG SỐ GIUN BẰNG CÁCH ĐẾM TRỨNG
KỸ THUẬT TÌM MỠ TRONG PHÂN
KỸ THUẬT TÌM MÁU TRONG PHÂN
KỸ THUẬT LÀM LÀN MÁU MỎNG VÀ GIỌT MÁU DÀY
KỸ THUẬT NHUỘM MÁU TÌM KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT
KỸ THUẬT KHẢO SÁT TIÊU BẢN MÁU
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM TÌM GIUN CHỈ TRONG MÁU
PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN BẰNG KỸ THUẬT MIỄN DỊCH HỌC
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA TIẾT TÚC
KỸ THUẬT BẢO QUẢN VÀ CHUYÊN CHỞ TIẾT TÚC
PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN TIẾT TÚC
KỸ THUẬT MỔ MUỖI
ĐẠI CƯƠNG XÉT NGHIỆM VI NẤM
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM CƠ BẢN TÌM NẤM
KỸ THUẬT CẤY NẤM
HÌNH THỂ ẤU TRÙNG VÀ GIUN TRƯỞNG THÀNH
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN LÁ
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN DẢI (SÁN DÂY)
HÌNH THỂ TRỨNG GIUN, SÁN THƯỜNG GẶP
ĐƠN BÀO ĐƯỜNG RUỘT
NHỮNG VẬT THỂ CÓ THỂ TÌM THẤY TRONG PHÂN
HÌNH THỂ KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT Ở NGƯỜI
HÌNH THỂ TIẾT TÚC Y HỌC
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOÀI DA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOẠI BIÊN
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CANDIDA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM ASPERGILLUS
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CRYPTOCOCCUS
VI NẤM HOẠI SINH
CÁC HÓA CHẤT THƯỜNG DÙNG TRONG XÉT NGHIỆM KÍ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
HÓA CHẤT – THUỐC NHUỘM – MÔI TRƯỜNG TRONG XÉT NGHIỆM NẤM

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com