KỸ THUẬT TẬP TRUNG KÝ SINH TRÙNG TRONG PHÂN

Tập trung KST trong phân là một phương pháp thường quy để chẩn đoán bệnh nhiễm KST, cho phép phát hiện thêm một số mầm bệnh mà xét nghiệm trực tiếp không phát hiện được.

Kỹ thuật tập trung KST trong phân có mục đích là tách KST ra khỏi các chất cặn bã. Có 2 cách: làm nổi KST và làm lắng KST xuống đáy ống nghiệm.

Kỹ thuật này có thể sử dụng phân tươi hoặc cố định, độ phóng đại thấp (100 và 400 lần) để quan sát tiêu bản, phát hiện được trứng và ấu trùng giun, sán, bào nang đơn bào, trứng nang của trùng bào tử.

1. PHƯƠNG PHÁP LÀM NỔI

Trong phương pháp làm nổi, dùng một dung dịch hoặc hỗn hợp có tỷ trọng cao hơn tỷ trọng của các bào nang, trứng giun, sán làm cho chúng nổi lên mặt nước, chất bã lắng xuống đáy ống nghiệm. Tiêu bản soi sạch, ít cặn, nhưng có một số trứng giun, sán không nổi mà chìm xuống đáy như trứng giun đũa, trứng có nắp. Vì vậy, với phương pháp làm nổi, cần soi luôn cặn để không bỏ sót KST.

1.1. Kỹ thuật dùng nước muối bão hòa (Phương pháp Willis)

- Phương pháp này được dùng để tìm trứng các loại giun, sán trong phân: trứng giun móc (rất tốt), giun đũa, giun tóc, trứng sán dải (dây) và sán dải (dây) Hymenolepis sp.

- Không dùng để tìm trứng sán lá, sán máng, ấu trùng giun lươn, bào nang và thể hoạt động của đơn bào.

a) Nguyên tắc

Phân được hòa tan trong nước muối bão hòa. Trứng giun, sán có tỷ trọng nhẹ hơn tỷ trọng của nước muối bão hòa nên nổi trên mặt nước, dính vào thủy tinh (lá kính) và được lấy ra để quan sát dưới kính hiển vi.

b) Dụng cụ

- Kính hiển vi

- Lam kính

- Lá kính

- Lọ penicilin hoặc ống nghiệm 18 x 25mm

- Que gỗ

- Hộp Petri

- Kẹp.

c) Hóa chất

- NaCl

- Cồn ethylic 950

- Ether

- Nước.

+ Dung dịch nước muối bão hoà:

Hoặc cho muối vào trong nước cho đến khi muối không còn tan được nữa, ta có dung dịch nước muối bão hòa.

+ Dung dịch cồn - ether

* Rửa lá kính sạch dầu, mỡ bằng cồn - ether :

1 Đổ dung dịch cồn - ether vào hộp Petri.

2 Cho lá kính từng chiếc vào hộp Petri, ngâm trong 10 phút.

3 Lấy ra lau khô từng chiếc và cất trong hộp Petri để dùng dần.

d) Quy trình kỹ thuật

1 Cho khoảng 5g phân vào lọ penicilin hoặc ống nghiệm.

2 Đổ vào lọ một ít nước muối bão hòa, khoảng 1/3 lọ.

3 Dùng que khuấy tan phân trong nước muối.

4 Cho thêm nước muối bão hòa vào đến khi mực nước ngang miệng lọ.

5 Vớt bỏ các cặn bã nổi lên mặt nước.

6 Nhỏ thêm vài giọt nước muối bão hòa vào lọ cho đến khi mặt nước cong vồng lên (không để nước muối tràn miệng lọ).

7 Đậy lá kính lên miệng lọ, tránh có bọt khí giữa lá kính và mặt nước.

8 Để yên trong khoảng 10 phút.

9 Nhấc thẳng lá kính lên (lá kính mang theo giọt nước muối ở mặt dưới) và đặt lên lam kính.

10 Khảo sát tiêu bản dưới kính hiển vi.

Lưu ý:

- Nếu thời gian để ngắn quá trứng sẽ chưa nổi lên.

- Nếu để lâu quá trứng sẽ ngấm nước muối và chìm xuống đáy.

- Thời gian dài hay ngắn tùy theo độ cao của ống nghiệm hoặc chai lọ khi sử dụng. Tốt nhất nên thử thời gian trứng nổi với ống nghiệm và chai lọ khác nhau.

1.2. Kỹ thuật dùng dung dịch Sulfat kẽm

- Phương pháp này dùng để tìm trứng các loại giun và bào nang đơn bào trong phân.

- Không dùng để tìm trứng sán dây, sán lá, sán máng, ấu trùng giun lươn. Không dùng với phân có nhiều mỡ.

a) Nguyên tắc

Phân được hòa tan trong dung dịch sulfat kẽm bão hòa, có tỷ trọng 1,18. Trứng giun, sán có tỷ trọng nhẹ hơn nên nổi trên mặt nước và được vớt ra để quan sát dưới kính hiển vi.

b) Dụng cụ

- Kính hiển vi

- Ông nghiệm, ống ly tâm

- Gạc

- Khuyên cấy vi trùng

- Que gỗ

- Lam kính

- Lá kính

- Kẹp.

c) Hóa chất

Dung dịch Sulfat kẽm bão hoà:

d) Quy trình kỹ thuật

1 Hòa tan 5g phân với 2 - 3ml nước trong ống nghiệm.

2 Thêm nước cho đủ 10ml.

3 Lọc dung dịch trên qua tấm gạc vào ống ly tâm.

4 Ly tâm 2000 vòng/phút trong 2 phút, đổ bỏ phần nước trong bên trên.

5 Cho vào ống ly tâm một ít dung dịch Sulfat kẽm, khuấy đều, tiếp tục cho thêm dung dịch Sulfat kẽm vào ống cho đến cách miệng ống nghiệm khoảng 2 - 3cm.

6 Ly tâm 2000 vòng/phút trong 2 phút.

7 Dùng khuyên cấy trùng lấy phần nổi trên mặt dung dịch để lên lam kính.

8 Đậy lá kính.

9 Khảo sát tiêu bản dưới kính hiển vi.

2. PHƯƠNG PHÁP LẮNG

Tập trung KST trong phân theo cách làm lắng cặn, KST tập trung ở đáy ống nghiệm, có thể phát hiện được nhiều loại KST, kể cả đơn bào, nhưng bệnh phẩm soi lại chứa nhiều cặn hơn.

2.1. Phương pháp lắng trọng lực

a) Nguyên tắc

- Mẫu phân được hòa tan với nước và để lắng tự nhiên. Trong cặn lắng có chứa tất cả KST có trong phân.

- Phương pháp này cho phép phát hiện các loại trứng giun, ấu trùng và trứng sán máng (trong trường hợp nước có pha glycerin).

b) Dụng cụ

- Kính hiển vi

- Lam kính

- Lá kính

- Ly có chân

- Que gỗ.

c) Hóa chất

Glycerin 0,5%.

d) Quy trình kỹ thuật

1 Dùng nước hoặc nước có pha glycerin 0,5%.

2 Khuấy đều phân trong ly có chân.

3 Để lắng khoảng 1 giờ.

4 Đổ bỏ phần nước nổi bên trên.

5 Thêm nước, khuấy đều, để lắng 1 giờ, gạn bỏ phần nước nổi.

6 Lập lại nhiều lần cho đến khi nước bên trên trong hẳn.

7 Gạn bỏ phần nước nổi.

8 Khuấy đều phần cặn, lấy 1 hoặc 2 giọt cặn khảo sát dưới kính hiển vi.

2.2. Phương pháp ly tâm: Kỹ thuật dùng Formol - Ether

a) Nguyên tắc

Mẫu phân được xử lý với formol để bảo quản KST có trong phân. Chất bã được lược bỏ, dầu, mỡ trong phân sẽ được tách ra bởi ether. Sau khi ly tâm, cặn lắng xuống đáy và chứa tất cả KST có trong phân.

b) Dụng cụ

- Kính hiển vi

- Máy ly tâm

- Lam kính

- Lá kính

- Ông nghiệm

- Giá đựng ống nghiệm

- Ông nghiệm ly tâm 15ml

- Que gỗ

- Lưới lọc kim loại

- Ông hút Pasteur

- Cốc có mỏ.

c) Hóa chất

- Dung dịch formol 10%.

- Ether hoặc ethyl acetat hoặc xăng.

d) Quy trình kỹ thuật

1 Dùng que gỗ lấy khoảng 5g phân cho vào trong ống ly tâm.

2 Cho 7ml dung dịch formol 10% vào ống ly tâm.

3 Hòa tan phân và lọc phân qua lưới lọc vào ống ly tâm khác hoặc vào cốc có mỏ.

4 Ly tâm 2000 vòng/phút trong 1 - 2 phút. Hút bỏ phần nước nổi. Có thể lặp lại nhiều lần cho đến khi phần nước nổi trong.

5 Cho 10ml dung dịch formol 10% và 3ml ether vào trong ống ly tâm.

6 Đậy ống nghiệm bằng nút cao su, trộn đều bằng cách lắc mạnh trong vòng 10 giây.

7 Mở nắp cao su, cho ống nghiệm vào máy ly tâm, quay 2000 vòng/phút trong 1 - 2 phút.

8 Lấy ống nghiệm ra khỏi máy ly tâm, chất dịch trong ống nghiệm được chia thành 4 lớp:

- Lớp trên cùng: ether

- Lớp thứ 2: một nút gồm các mảnh với chất béo dính vào thành ống

- Lớp thứ 3: formol

- Lớp thứ 4: cặn chứa KST.

9 Dùng que gỗ tách nhẹ nhàng lớp chất béo ra khỏi thành ống bằng cách xoáy theo hình xoắn.

10 Đổ bỏ 3 lớp dung dịch trên cùng bằng một động tác nhanh gọn, dốc ngược ống ly tâm.

11 Dùng ống hút Pasteur lấy 1 giọt cặn nhỏ lên lam kính và khảo sát dưới kính hiển vi (có thể khảo sát cặn với dung dịch Lugol).

Lưu ý:

Ether, ethyl acetat hoặc xăng là dung môi rất dễ bay hơi và dễ cháy nên để xa nguồn điện, nguồn lửa. Bảo quản các chất này trong bình hoặc chai lọ rộng, để nơi thoáng mát. Không đặt các bình chứa Ether vào tủ lạnh, hơi Ether sẽ thoát ra và gây nổ.

CÂU HỎI LƯỢNG GIÁ

1. Mục đích của phương pháp tập trung KST trong phân là gì?

2. Có bao nhiêu phương pháp làm tập trung KST trong phân?

3. Nêu ưu và nhược điểm của kỹ thuật Willis và kỹ thuật dùng formol-ether.

4. Anh (chị) sẽ chọn kỹ thuật nào để làm tập trung phân? Cho biết lý do của sự chọn lựa này.

Xét nghiệm phân theo phương pháp tập trung Wills

Stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để làm tiêu bản phân.

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để làm tiêu bản phân.

2

Cho phân vào lọ xét nghiệm.

Lượng phân đúng quy định 5 gram

3

Đổ nước muối bão hòa vào lọ xét nghiệm.

Khoảng 1/3 lọ.

4

Dùng que gỗ quấy phân. Vớt bỏ cặn to (nếu có).

Phân tan đều trong nước muối bão hòa, không có cặn to.

Đổ thêm muối bão hòa vào lọ xét nghiệm.

Nước đầy đến miệng lọ, hơi vồng lên nhưng không tràn ra ngoài.

5

Đậy lá kính miệng lọ xét nghiệm.

Không có bọt khí, bọt nước. Dung dịch phân tiếp xúc với lá kính ở vị trí cân đối trong thời gian 15 phút.

6

Nhấc lá kính lên và đặt tiêu bản lên lam kính.

Không có bọt khí, bọt nước.

Soi kính hiển vi tìm ký sinh trùng.

Soi đúng theo quy trình và quy định.

Xét nghiệm phân theo phương pháp tập trung formol-ether

stt

Thao tác

Yêu cầu phải đạt

1

Chuẩn bị dụng cụ và hóa chất để làm tiêu bản phân.

Dụng cụ và hóa chất đầy đủ để làm tiêu bản phân.

2

Cho phân vào lọ xét nghiệm.

Lấy nhiều nơi trên khối phân.

3

Đổ dung dịch formol 10% vào lọ xét nghiệm.

Khoảng 7ml.

4

Dùng que gỗ quấy phân. Lọc dung dịch phân.

Quấy cho phân tan đều.

5

Quay ly tâm 2000 vòng/phút trong 1-2 phút, hút bỏ nước nổi.

Hút bỏ nước nổi không làm xáo trộn cặn.

Lặp lại giai đoạn (5) nhiều lần.

Phần nước nổi phải trong.

6

Đổ dung dịch formol 10% vào lọ xét nghiệm. Cho thêm ether.

Lấy đúng 10ml formol và 3ml ether.

7

Đậy nắp ống nghiệm và trộn đều phân với formol và ether.

Nắp phải đậy kín và lắc mạnh ống nghiệm trong 10 giây.

8

Quay ly tâm 2000 vòng/phút trong 1-2 phút. Lấy ống nghiệm ra khỏi máy ly tâm.

Lấy cẩn thận, không làm xáo trộn các lớp dịch trong ống nghiệm.

9

Tách bỏ lớp mỡ.

Lớp mỡ được tách khỏi thành ống còn nguyên vẹn, không bị nát vụn.

10

Trút bỏ phần nước nổi bằng cách dốc nhanh ống nghiệm xuống.

Sau khi đổ bỏ phần nước nổi, cặn không bị xáo trộn.

11

Soi kính hiển vi tìm ký sinh trùng.

Soi đúng theo quy trình và quy định.

EBOOK GIÁO TRÌNH KÝ SINH TRÙNG THỰC HÀNH

CÁCH SỬ DỤNG VÀ BẢO QUẢN KÍNH HIỂN VI
CÁCH CHUẨN ĐỘ KÍNH HIỂN VI
THU THẬP VÀ BẢO QUẢN PHÂN ĐỂ XÉT NGHIỆM TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM PHÂN TÌM KÝ SINH TRÙNG
KỸ THUẬT TẬP TRUNG KÝ SINH TRÙNG TRONG PHÂN
CÁC KỸ THUẬT CHUYÊN BIỆT ĐỂ PHÁT HIỆN KÝ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
CẤY PHÂN
CÁC KỸ THUẬT NHUỘM MẪU PHÂN
ƯỚC LƯỢNG SỐ GIUN BẰNG CÁCH ĐẾM TRỨNG
KỸ THUẬT TÌM MỠ TRONG PHÂN
KỸ THUẬT TÌM MÁU TRONG PHÂN
KỸ THUẬT LÀM LÀN MÁU MỎNG VÀ GIỌT MÁU DÀY
KỸ THUẬT NHUỘM MÁU TÌM KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT
KỸ THUẬT KHẢO SÁT TIÊU BẢN MÁU
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM TÌM GIUN CHỈ TRONG MÁU
PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN BẰNG KỸ THUẬT MIỄN DỊCH HỌC
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA TIẾT TÚC
KỸ THUẬT BẢO QUẢN VÀ CHUYÊN CHỞ TIẾT TÚC
PHƯƠNG PHÁP LÀM TIÊU BẢN TIẾT TÚC
KỸ THUẬT MỔ MUỖI
ĐẠI CƯƠNG XÉT NGHIỆM VI NẤM
KỸ THUẬT XÉT NGHIỆM CƠ BẢN TÌM NẤM
KỸ THUẬT CẤY NẤM
HÌNH THỂ ẤU TRÙNG VÀ GIUN TRƯỞNG THÀNH
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN LÁ
NHẬN DẠNG CÁC LOẠI SÁN DẢI (SÁN DÂY)
HÌNH THỂ TRỨNG GIUN, SÁN THƯỜNG GẶP
ĐƠN BÀO ĐƯỜNG RUỘT
NHỮNG VẬT THỂ CÓ THỂ TÌM THẤY TRONG PHÂN
HÌNH THỂ KÝ SINH TRÙNG SỐT RÉT Ở NGƯỜI
HÌNH THỂ TIẾT TÚC Y HỌC
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOÀI DA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM NGOẠI BIÊN
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CANDIDA
CHẨN ĐOÁN VI NẤM ASPERGILLUS
CHẨN ĐOÁN VI NẤM CRYPTOCOCCUS
VI NẤM HOẠI SINH
CÁC HÓA CHẤT THƯỜNG DÙNG TRONG XÉT NGHIỆM KÍ SINH TRÙNG ĐƯỜNG RUỘT
HÓA CHẤT – THUỐC NHUỘM – MÔI TRƯỜNG TRONG XÉT NGHIỆM NẤM

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com