TẮC ĐƯỜNG THỞ TRÊN CẤP (TĐTT)

1. ĐỊNH NGHĨA

Tắc đường hô hấp trên cấp là tình trạng tắc nghẽn trên đường hô hấp trên bao gồm khí quản, thanh quản hoặc vùng hầu họng. Đây là trường hợp cấp cứu đe dọa tính mạng cần được phát hiện và xử trí khẩn cấp

TĐHHT có thể do rối loạn chức năng hay cấu trúc đường thở trên, có xảy ra cấp tính hay bán cấp. Tắc nghẽn thanh quản đặc biệt quan trọng vì đường kính thanh quản nhỏ ( người lớn tại thanh môn, trẻ em dưới thanh môn).

2. CHẨN ĐOÁN

2.1. Chẩn đoán xác định

Dựa chủ yếu vào triệu chứng lâm sàng theo mức độ tắc nghẽn từ nhẹ đến nặng

• Khó thở, có tiếng rít thở vào, hoặc tiếng thở bất thường ( dấu hiệu quan trọng)

• Thở nhanh nông hoặc thở chậm

• Vã mồ hôi

• Co kéo các cơ hô hấp phụ

• Tình trạng vật vã kích thích, hoảng loạn

• Rối loạn ý thức, lú lẫn, mất ý thức

• Nghẹt thở, thở ngáp

• Nghe phổi rì rào phế nang giảm cả hai bên

• Tím môi đầu chi (dấu hiệu muộn)

• Mạch chậm, tụt huyết áp

2.2. Chẩn đoán nguyên nhân

- Chấn thương:

Hẹp thanh quản Bỏng đường thở

Tổn thương thanh quản cấp Chấn thương vùng mặt Máu tụ

- Nhiễm trùng:

Viêm mủ tuyến mang tai Áp xe thành sau thanh quản Sưng amydal Phù mạch Ludwig’s

Viêm thanh quản, viêm nắp thanh quản, viêm thanh khí phế quản Bạch hầu

- Dị vật đường thở

- Liệt dây thanh âm

- U bướu

U thanh quản ( lành, ác tính)

U nhú thanh quản

Hẹp khí quản ( do u hay chèn từ ngoài vào)

- Phù mạch: Phản ứng phản vệ, thuốc ức chế men chuyển

2.3. Cận lâm sàng:

-XQ phổi và vùng cổ (thẳng nghiêng)

-CT vùng ngực cổ

-Hô hấp ký: chỉ dùng khi triệu chứng nhẹ và trung bình. Xem đường vòng

dòng-thể tích có thể gợi ý chẩn đoán

-Nội soi phế quản: là pháp chẩn đoán hiệu quả TĐTT

Nội soi ống cứng: có thể dùng trong cấp cứ để đảm bảo an toàn khi qua đoạn hẹp

Nội soi ống mềm: dùng để chẩn đoán và điều trị ( phẫu thuật cắt đốt điện, chèn bóng phế quản, đặt stent khí quả) khi bệnh nhân ổn định.

3. XỬTRÍ:

3.1. Cấp cứu

- Thiết lập đường thở: quan trọng nhất

- Nhanh chóng hỏi bệnh sử và thăm khám để có thể định vị vị trí tắc

3.2. Xử trí theo nguyên nhân:

Vị trí tắc

Nguyên nhân

Điều trị

Mũi hầu

- polyps mũi

- steroid, phẫu thuật

- lymphoma, u vùng mũi

- xạ, phẫu thuật, hóa trị

- phì đại VA

- Cắt VA

- chấn thương

- Tái tạo, rạch máu tụ

- nhét meches mũi

- Kháng sinh phòng viêm xoang, oxy ẩm

Vòm hầu

- phù mạch Ludwig’s

- kháng sinh, dẫn lưu, có thể cần mở khí quản

- áp xe chân răng (mọc răng)

- kháng sinh, dẫn lưu

- áp xe sau hầu

- kháng sinh, dẫn lưu

- áp xe quanh Amydal

- cắt Amydal

- Amydal lớn

- lưỡi to

-chăm sóc, mở khí quản

- phù mạch

- kháng histamine,steroids, epinephrine*

- hội chứng Stevens-Johnson

- chăm sóc, mở khí quản

- Burkitt’s lymphoma

- hóa xạ trị

- u tuyến nước bọt

- cắt bỏ

- gãy xương hàm trên 2 và 3

- mở khí quản, cố định

- ngưng thở lúc ngủ

- CPAP, UPPP, mở khí quản

- viêm nắp thanh môn

- kháng sinh

- bạch hầu cấp

- kháng sinh

Hầu họng

Tăng sản: carcinoma tế bào vảy, u nhú

- cắt bỏ

- phù mạch

- Kháng histamine, steroid, epinephrine (1)

- viêm khớp dạng thấp

- corticosteroids (3), mở khí quản

- viêm hạch tái phát

- corticosteroids, mở khí quản

- ANCA viêm mạch

- corticosteroids, ức chế miễn dịch, mở khí quản

- u hạt trung tính

- xạ trị

- Hẹp thanh môn do nội khí quản

- phẫu thuật, nong, làm lạnh

- chấn thương, bỏng, tổn thương do hít

- mở khí quản

- bướu máu

- laser, steroid trong sang thương, mở khí quản

- dị vật đường thở

- nội soi, nghiệm pháp Heimlich (2)

-do tai biến điều trị: co thắt thanh quản, chảy máu mũi...

- hỗ trợ

(UPPP: uvulopalatopharyngoplasty) chỉnh hình hầu khẩu cái; ANCA: Antineutrophil cytoplasmic antibody; CPAP: continuous possitiveairway pressure)

3.3. Lưu đồ xử trí tắc đường thở trên: (CT:Computed Tomography; BiPAP: biphasic positive airway pressure: thong khí hai thì áp lực dương)

tắc đường thở trên

GHI CHÚ:

(1) Racemic Epinephrine: nhằm giảm phù nề màng nhày, dùng trong trường hợp tắc nghẽn một phần, bệnh nhân tỉnh. Dùng bằng đường khí dung. Hiệu quả trong viêm thanh khí phế quản, sau rút nội khí quản.

(2) Dị vật đường thở: tắc nghẽ thanh quản →thực hiện nghiệm pháp Heimlich: ép thúc mạnh vùng bụng và cơ hoành cố gắng đẩy khí ra từ phổi. Điều này tạo cơn ho và tống dị vật ra ngoài

(3) Corticosteroids: giảm phù nề đường thở, hiệu quả trong viêm thanh khí phế quản, chống chỉ định trong viêm thanh môn. Ngăn ngừa phù nề sau rút nội khí quản còn bàn cãi.

(4) Heliox: là khí trộn helium và oxy. Tác dụng giảm công hô hấp bằng cách giảm sức cản đường thở đối tới dòng xoáy ( Áp lực giảm phụ thuộc nồng độ heliox qua chỗ tắc nghẽn). Chỉ định trong phù nề thanh quản sau rút nội khí quản, hẹp thanh quản, chèn ép từ ngoài,suyễn, phù mạch

Tài liệu tham khảo:

1. Kollef, Marin H, Isakow, Warren, upper airway obstruction, Washington Manual of Critical Care, The, 2nd Edition- 2012

2. U.S. National Library of Medicine,National Institutes of Health (NIH) update 16/07/2011

3. Jose C. Yataco, Atul C. Mehta, Upper Airway Obstruction, the ACP Manual of Critical Care Medicine, April 2008, p 388-398

PHÁC ĐỒ HỒI SỨC CẤP CỨU CHỐNG ĐỘC - BỆNH VIỆN 115 TP.HCM

BÀI GIẢNG SỐC GIẢM THỂ TÍCH
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG TIÊU CƠ VÂN CẤP
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ONG ĐỐT
HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ NGỘ ĐỘC CẤP
HƯỚNG DẪN CẤP CỨU HỒI SINH TIM PHỔI CƠ BẢN Ở NGƯỜI LỚN
HƯỚNG DẪN CẤP CỨU HỒI SINH TIM PHỔI NÂNG CAO
HỘI CHỨNG GUILLAIN BARRE VÀ CÁC BIẾN THỂ
NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ HẠ KALI MÁU
NGỘ ĐỘC CÁC HÓA CHẤT DIỆT CHUỘT LOẠI WARFARIN
NGỘ ĐỘC CẤP HÓA CHẤT DIỆT CHUỘT LOẠI MUỐI PHOSPHUA KẼM, PHOSPHUA NHÔM
NGỘ ĐỘC RƯỢU METHANOL
NHIỄM KHUẨN HUYẾT NẶNG VÀ SỐC NHIỄM KHUẨN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ CƠN NHƯỢC CƠ NẶNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ SỐT XUẤT HUYÉT DENGUE
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN ĐIỀU TRỊ XỬ TRÍ SỐC PHẢN VỆ
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, XỬ TRÍ, CẤP CỨU HÔN MÊ
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHỮA BỆNH TĂNG CANXI MÁU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHỮA BỆNH TĂNG ÁP LỰC THẨM THẤU DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG SUY HÔ HẤP CẤP TIẾN TRIỂN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ NGỘ ĐỘC OPIOID
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ NHIỄM KHUẨN HUYẾT
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ NHIỄM TOAN CETON DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ RỐI LOẠN NATRI MÁU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ SUY GAN CẤP
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ SUY THẬN CẤP
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THUYÊN TẮC PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TĂNG KALI MÁU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TẮC ĐƯỜNG THỞ TRÊN CẤP
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TỐN THƯƠNG THẬN CẤP TRONG ICU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TỤY CẤP NẶNG
PHÁC ĐỒ HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ SỐC TIM
PHÁC ĐỒ XỬ TRÍ NGỘ ĐỘC ACETAMINOPHEN - PARACETAMOL
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ NGỘ ĐỘC ETHANOL RƯỢU
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ NGỘ ĐỘC KHÍ CO
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ PHÙ PHỔI CẤP DO TIM
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ ĐỢT CẤP BỆNH PHỐI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH
QUI TRÌNH CHẠY THẬN NHÂN TẠO TRÊN BỆNH NHÂN NẶNG TRONG KHOA HỒI SỨC
QUI TRÌNH KỸ THUẬT LỌC MÁU HẤP PHỤ BẰNG CỘT THAN HOẠT TÍNH TRONG ĐIỀU TRỊ NGỘ ĐỘC CẤP
QUI TRÌNH KỸ THUẬT THAY HUYẾT TƯƠNG
QUI TRÌNH LOẠI BỎ CO2 BẰNG MÀNG NGOÀI CƠ THỂ KỸ THUẬT ABYCAP
QUY TRÌNH KẾT HỢP LỌC MÁU LIÊN TỤC VÀ HẤP PHỤ HUYẾT TƯƠNG
QUY TRÌNH KỸ THUẬT CỦA PHƯƠNG PHÁP LỌC GAN NHÂN TẠO (MARS) TRONG ĐIỀU TRỊ SUY GAN CẤP
QUY TRÌNH LỌC MÁU LIÊN TỤC
RẮN CẠP NIA CẮN
RẮN HỔ MANG CẮN
RẮN LỤC CẮN
THEO DÕI ÁP LỰC TRONG SỌ TẠI KHOA HỒI SỨC NGOẠI
XÉT NGHIỆM, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TỤY CẤP
XỬ TRÍ TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI Ở BỆNH NHÂN THỞ MÁY

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com