THOÁI HOÁ KHỚP GỐI

1. ĐẠI CƯƠNG

1.1. ĐỊNH NGHĨA:

• Thoái hoá khớp gối được định nghĩa là tổn thương của khớp, bao gồm tổn thương mô sụn, có thể kèm theo mô xương dưới sụn, dây chằng, các cơ cạnh khớp và màng hoạt dịch.’

1.2. NGUYÊN NHÂN:

• Nguyên nhân thực sự của bệnh thoái hoá khớp vẫn chưa được xác định. Quá trình dẫn đến bệnh thoái hoá phát sinh từ nhiều yếu tố của sự chuyển hoá sụn mà trong đó hoạt động thoái biến vượt trội hơn hoạt động tổng hợp (tuổi già, béo phì, di truyền, các chấn thương do thể thao và nghề nghiệp, rối loạn chuyển hoá). Hai giả thuyết bệnh học được đưa ra và không thể tách rời:

• Thuyết tế bào cho rằng các yếu tố cơ học tác động trực tiếp lên mặt sụn đồng thời gây ra sự hoạt hoá và giải phóng enzym trong quá trình thoái biến chất cơ bản gây ra sự phá huỷ sụn khớp, dẫn đến việc tạo sụn khớp bị suy giảm. Thuyết lão hoá do tuổi già, sụn bị mất nước và proteoglycan không được tái tạo do rối loạn nội mô đồng thời tiết ra các Interlekin, NO đưa đến huỷ mặt sụn.

PHÂN LOẠI:

• Nguyên phát tại khớp gối (ở khoang trong, khoang ngoài, khớp hè đùi).

• Thứ phát do chấn thương, do nghề nghiệp, thể dục thể thao...

2. ĐÁNH GIÁ BỆNH NHÂN

2.1. Bệnh sử: thời gian bị bệnh, nguyên nhân thoái hoá

2.2. Khám lâm sàng:

• Đau âm ỉ, đau nhiều khi khớp được vận động, trong những trường hợp nặng sẽ đau nhiều về đêm.

• Cứng khớp vào buổi sáng, sưng phần mềm quanh khớp

• Có tiếng lạo xạo hay lụp cụp khi cử động

• Khớp bị quẹo trong hay ngoài (khớp bị biến dạng).

2.3. Cận lâm sàng:

• Các xét nghiệm về huyết học, chức năng gan thận bình thường.

• Nếu bị viêm bao hoạt dịch, tràn dịch nên chọc dò để đếm tế bào và phân tích sinh hoá.

• X-quang giúp định bệnh và phân độ thoái hoá khớp theo tiêu chuẩn Kellgren và Lawrence

Độ I Mô sụn bắt đầu bị phá huỷ, mặt sụn gồ ghề. Có gai xương nhỏ hoặc nghi ngờ có gai xương. Chưa ghi nhận hẹp khe khớp.

Độ II Mặt sụn bị phá huỷ, xuất hiện gai xương nhưng chưa ghi nhận rõ hẹp khe khớp.

Độ III Mặt sun nham nhở phá huỷ đầu xương xuất hiện nhiều gai xương.

Đau khi cử động gấp duỗi khớp gối. Hẹp khe khớp > 3mm. Chưa biến dạng và lệch trục chi.

Độ IV Mặt sun nham nhở phá huỷ đầu xương xuất hiện nhiều gai xương và sạn vôi hoá trong khớp gối. Đau nhiều và không cử động gấp duỗi được khớp gối. Hẹp khe khớp < 3mm.Biến dạng và lệch trục chi.

• Bốn dấu hiệu chính của thoái hoá khớp gối trên x-quang là:

✓ Hẹp khe khớp

✓ Đặc xương dưới sụn

✓ Sự hình thành nang dưới sụn

✓ Gai xương

• Chụp X quang với tư thế đứng trên một chân bị thoái hoá:

✓ Ở tư thế này hai mặt khớp sẽ áp vào nhau, nếu hai mặt sụn bị mòn hay hư sẽ làm khe khớp hẹp lại. Khe khớp càng hẹp thì mức độ hư sụn càng nhiều.

• Chụp khớp gối bình diện nghiêng, thẳng với tư thế khớp gối hơi gấp nhẹ 300 gọi là tư thế Shuss. Ở tư thế này người ta sẽ phát hiện tình trạng hẹp khe khớp trong và ngoài của phần lồi cầu đùi phía sau là phần hay bị hư nhất trong bệnh lý thoái hoá khớp gối.

• Chụp bánh chè tiếp tuyến cũng hay được áp dụng để xem bánh chè có chạy đúng trong rãnh lồi cầu đùi hay không.

• Chụp MRI khớp gối cho các hình ảnh tổn thương sụn khớp.

3. CHẨN ĐOÁN:

3.1. Tiêu chuẩn xác định:

• Đau âm ỉ, đau khi sử dụng khớp, nghỉ ngơi thì bớt đau.

• Kêu lạo xạo hay lụp cụp khớp, teo cơ hay co cơ phản ứng, đôi khi khớp bị sưng đau

• XQ hẹp khe khớp độ I,II, III

3.2. Chẩn đoán phân biệt:

• Viêm khớp dạng thấp

• Viêm khớp do lao (bị 1 khớp)

• Bệnh Gout

• Nhiễm trùng sau chích khớp.

4. ĐIỀU TRỊ:

4.1. Không dùng thuốc:

• Bệnh nhân được hướng dẫn giảm cân, tập thể dục.

• Dùng nẹp gối giúp khớp được thẳng trục và khớp bớt lỏng lẻo.

• Chùm nóng tại chổ và tập vật lí trị liệu

• Châm cứu là phương pháp hỗ trợ nhưng còn tranh cãi

4.2. Điều trị nội khoa:

• Trường hợp đau nhẹ: tập vật lí trị liệu kết hợp với aetaminophene

• Kháng viêm không Steroid có tính kháng viêm, giảm đau và hạt sốt tuy nhiên gây nhiều tổn thương nội tạng à tim mạch nên hiện nay điều trị ưu tiên sử dụng loại có chọn lọc COX2 ít gây tác dụng phụ hơn.

• Chích vào khớp gối Glucorticoid có thể giảm đau 1 tuần đến 1 tháng. Tuy nhiên Glucorticoid có thể làm tổn thương sụn khớp nếu cần chích 1 tháng/1lần.

• Thuốc tác dụng chậm: Glucosamine sulfate, chrondroitin sulfate...

4.3. Điều trị ngoại khoa:

• Cắt xương chỉnh trục: hiện nay ít được sử dụng

• Cấy ghép tế bào gốc: hiện đang nghiên cứu

• Thay khớp: đang được sử dụng rộng rãi vì giúp bệnh nhân đi lại dễ dàng, hết đau, cải thiện chất lượng sống. Tuy nhiên biện pháp này chi phí còn cao.

o Chỉ định thay khớp:

✓ Đau nhiều không đáp ứng ới thuốc điều trị

✓ Mất chức năng khớp gối

✓ Đi lại đau, không thể đứng lâu khoảng 20-30 phút

✓ Đau về đêm

✓ Hẹp và mất khe khớp.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Phác đồ điều trị bệnh viện Chợ Rẫy năm 2013.

2. Phác đồ điều trị bệnh viện Việt Đức năm 2013.

3. Nguyễn Thị Ngọc Lan “Thoái hoá khớp và bệnh xương khớp do chuyển hoá”. Bệnh học cơ xương khớp nội khoa, p140.

4. Nguyễn Mai Hồng, chẩn đoán và điều trị thoái hoá khớp gối, bệnh viện Bạch Mai - Phác đồ chẩn đoán và điều trị các bệnh cơ xương khớp thường gặp. Tổng hội Y dược học, hội Thấp khớp học Việt Nam.

5. John F. Berry III and Miheal E. Luggen, Osteoarthritis, manure of Rheumatoloy and out patient orthopedi disoders, lippicott william and wilkins edition 2004.

PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ BỆNH NGOẠI KHOA - BỆNH VIỆN 115 TP.HCM

BÀI GIẢNG PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG BỤNG KÍN
BỆNH HOẠI TỬ VÔ MẠCH CHỎM XƯƠNG ĐÙI Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG LƯNG, THẮT LƯNG
CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG VÀ TỦY SỐNG CỔ
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY GALEAZZY
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TÚI MẬT CẤP
CÁC TỔN THƯƠNG CỘT SỐNG CỔ
DỊ DẠNG ĐỘNG - TĨNH MẠCH NÃO
ERCP LẤY SỎI, GIUN TRONG ĐƯỜNG MẬT
GÃY CÁC XƯƠNG VÙNG CỔ CHÂN
GÃY CỔ PHẪU THUẬT XƯƠNG CÁNH TAY
GÃY MONTEGGIA
GÃY THÂN XƯƠNG CÁNH TAY
GÃY THÂN XƯƠNG ĐÙI
GÃY XƯƠNG ĐÒN
Gãy xương và trật khớp vùng gối (mâm chày,lồi cầu đùi)
HỘI CHỨNG DE QUARVAIN
KHÂU NỐI CHI ĐỨT LÌA
NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ SA TRỰC TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG VÀ VẾT THƯƠNG TIM
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ DỊ TẬT GAI SỐNG CHẺ ĐÔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÂY TÊ TỦY SỐNG TRONG PHẪU THUẬT LẤY THAI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY CỔ XƯƠNG ĐÙI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG QUAY
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ LAO CỘT SỐNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁI HOÁ KHỚP GỐI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỔ
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM THẮT LƯNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THỦNG DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TIỂU MÁU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TRÀN MỦ MÀNG PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U DÂY THẦN KINH VIII
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U MÀNG NÃO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U SAO BÀO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U TUYẾN YÊN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VẾT THƯƠNG THẤU BỤNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ÁP XE PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ÁP-XE NÃO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ, CHỮA BỆNH SỎI ĐƯỜNG MẬT
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ LỎNG GỐI DO TRẬT KHỚP GỐI CŨ TỔN THƯƠNG NHIỀU DÂY CHẰNG GỐI
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ RÁCH CHÓP XOAY
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ RÒ MẬT QUA NỘI SOI MẬT TỤY NGƯỢC DÒNG
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TRẬT KHỚP VAI TÁI HỒI
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ ÁP - XE GAN DO AMIP (ENTAMOEBA HISTOLYTICA)
PHÁC ĐỒ, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ RÒ HẬU MÔN
PHÂN LOẠI ,ĐIỀU TRỊ BỆNH TRĨ
THỦNG DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI
TRẬT KHỚP CHI TRÊN TRONG CHẤN THƯƠNG
TRẬT KHỚP GỐI
TRẬT KHỚP HÁNG
VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM
VẾT THƯƠNG THẤU NGỰC
XẠ PHẪU GAMMA KNIFE TRONG ĐIỀU TRỊ CÁC U VÙNG SÀN SỌ
XẠ PHẪU GAMMA KNIFE TRONG ĐIỀU TRỊ DỊ DẠNG ĐỘNG - TĨNH MẠCH NÃO
XỬ TRÍ TỐN THƯƠNG MẠNG THẦN KINH CÁNH TAY
ĐIỀU TRỊ BỎNG NGƯỜI LỚN
ĐIỀU TRỊ GÃY KHUNG CHẬU VÀ Ổ CỐI
ĐẶT STENT ĐƯỜNG MẬT QUA ERCP

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com