ĐIỀU TRỊ BỎNG NGƯỜI LỚN

1. ĐẠI CƯƠNG

-Bỏng là tổn thương của cơ thể, có từ khi loài người được hình thành và phát triển

-Bỏng có thể nông hay sâu,gây hư hại da,biến đổi cấu trúc da,thành phần của da, dưới da. Đôi khi gây rối loạn toàn thân

-Theo sự phát triển của loài người,xã hội,ngày nay chúng ta còn biết thêm phỏng do hóa chất ,bức xạ, điện

-Đa phần bỏng do tai nạn trong sinh hoạt cuộc sống hàng ngày(nấu ăn...)

2. NGUYÊN NHÂN GÂY BỎNG

-Do sức nhiệt khô hay ướt,nhiệt độ gây bỏng làm tổn thương tế bào >45 độ C -Do luồng điện gây tổn thương tại chổ sâu,có thể bị sốc điện,ngưng tim ngưng thở

-Do bức xạ tùy theo loại tia,cường độ

-Do hóa chất tùy theo hóa chất,nổng dộ,diện tiếp xúc

3. ĐÁNH GIÁ LÂM SÀNG:

3.1. Lâm sàng :

3.1.1 Diện tích bỏng

-Qui tắc số 9 : . Đầu mặt cổ 9% , Ngực 9%

.Bụng 9%

.Toàn lưng 18%

.Tay 9%

.Chân 18%

.Bộ phận sinh dục 1%

-Phương pháp 1.3.6.9.18 của Lê thế Trung,Viện Bỏng Quốc Gia -Phương pháp Palm : .Dùng kích thước bàn tay của người bệnh ước lượng diện tích bỏng,khỏang 1%,thường áp dụng cho diện tích bỏng nhỏ

3.1.2 Theo độ sâu (Viện Bỏng Quốc Gia)

*Độ I : Viêm da nông,da khô đỏ,chỉ có lớp biểu bì bị ành hưởng, đau rát ít,thời gian lành trung bình khoảng 1 tuần

*Độ II: Bỏng trung bì, có sự hoại tử biểu bì(còn lớp tế bào mầm,màng đáy còn nguyên vẹn),có nốt phồng dịch,thường tổn thương lành khoảng từ 1 đến 2 tuần

*Độ III: Bỏng trung bì,chia làm 2 loại

-Trung bì nông :Nang lông tuyến mồ hôi cỏn nguyên vẹn,có các nốt phồng da nền đỏ ướt,cảm giác đau tăng,hồi phục thường sau 2 -4 tuần -Trung bì sâu: chỉ còn phần sâu tuyến mồ hôi,dùng kẹp gấp long tóc dể dàng, nốt phồng da chổ trắng,chổ hồng,giảm cảm giác đau,hồi phục thường sau 4- 6 tuần

*Độ IV: Bỏng toàn bộ lớp da,nếu tổn thương bỏng có đường kính dưới 5cm thì có khả năng tự lành.Trường hợp lớn hơn,khả năng phẫu thuật vì có hoại tử da nhiều

-Hoại tử ướt :thường bỏng nhiệt dưới 60 độ C,da trắng bệch,dỏ xám,hoa vân sờ cảm giác ướt,mềm,gồ hơn so với da lành,mất cảm giác đau,da hư thường tan rả hay rụng dần từ tuần thứ 2

-Hoại tử khô:Nhiệt độ bỏng trên 60 độ C,da chắc khô đen hay vàng thui,lõm so với da lành,sờ khô cứng,thô ráp,xung quanh có nếp đỏ nề,không tự rả *Độ V: Bỏng toàn bộ da.xâm phạm mô dưới da,cân cơ,gân cơ,xương khớp,mạch máu,thần kinh, nội tạng Ghi chú : Bỏng nông là bỏng độ I,II,III Bỏng sâu là bỏng độ IV,V

3.2.Cận lâm sàng

-Xét ngiệm chẩn đoán xác định độ sâu của tổn thương bỏng,thường bệnh viện chuyên khoa

.Chất màu tiêm tĩnh mạch(xanh Methylene)

.Huỳnh quang tiêm tĩnh mạch((Cholorotetracyclin)

.Chất đồng vị phóng xạ(phospho 32)

-Các xét nghiệm cơ bản đánh gíá tình trạng chức năng gan,thận,tim, phổi tổng quát người bệnh và là cơ sở so sánh những kết quả xét lần sau khi có rối loạn toàn thân của người bệnh do tổn thương bỏng gây ra

*Ghi chẩn đoán bỏng: Diện tích bỏng, độ sâu bỏng(lúc khám),vị trí bỏng,nguyên nhân bỏng,có thể thay đổi chẩn đoán tùy thời điểm khám *Sốc bỏng: -Thưởng xãy ra thời kỳ đầu,khi diện tích bỏng>= 10% có thể xãy ra -Bỏng da có khèm theo bỏng hô hấp tì lệ sốc cao -Dể xãy ra ở người già và trẽ em

-Khác với sốc chấn thương: thoát dịch huyết tương,tiêu huyết,rối loạn chức năng thận diễn tiến kéo dài,không chảy máu Chỉ số Frank mỗi % bỏng nông là 1 đơn vị,mỗi % bỏng sâu là 3 đơn vị Nếu < 30 đơn vị tỉ lệ sốc bỏng # 5%

Nếu 30 ->50 tỉ lệ sốc #50%

Nếu 50->120 tỉ lệ sốc # 80%- 90%

Nếu >120 tỉ lệ sốc 100%

+ Lâm sàng : 2 dạng

*Sốc cương thường sớm vài giờ đầu,kích thích vật vả.huyết áp tăng cao. mạch nhanh

*Sốc nhược thường giờ thứ 5,6 sau bỏng,nếu bỏng sâu,lớn thì xuất hiện sớm hơn,diễn tiến nặng.Triệu chứng huyết áp tụt<90mmHg,hạ thân nhiệt, thiểu niệu(<30ml/g).BUN,CREATININE tăng,nước tiểu đục dỏ,buồn nôn,nôn dai dẳng, rối loạn điện giải +Biến chứng : suy thận cấp

Thủng loét cấp đường tiêu hóa,thường gặp giờ thứ 36 Tràn máu phế nang,tử vong cao,thường gặp giờ thứ 12

4. ĐIỀU TRỊ

4.1.Nguyên tắc điều trị

-Tích cực hồi sức nội khoa,nhanh chóng đưa người bệnh về trạng thái ổn định -Săn sóc vết thương bỏng

-Tiến hành phẫu thuật cắt lọc da hoại tử nếu có,có thể nhiều lần -Nâng cao thể trạng,hồi phục dần tổng trạng người bệnh

-Phẫu thuật ghép da,chuyển vạt da che phủ tổn thương bỏng đã cắt lọc bị khuyết da

4. 2. Điều trị đặc hiệu

*Bù dịch,diện giải,káng sinh,giảm đau,săn sóc vết thương bỏng, cắt lọc hoại tử,ghép da hay chuyển vạt da

Công thức Parland : -24 giờ đầu dùng dung dịch Lactate Ringer theo công thức 4ml x Kg cân nặng x diện tích bỏng(8 giờ đầu truyền 1/2 tổng lượng dịch,16 giờ tiếp truyền 1/2 lượng dịch còn lại)

-24 giờ sau dung dịch Coloid 0,5ml x KG cân nặng x diện tích bỏng và dung dịch glucose 5% 2 lít Công thức Rodin L.B:-Sốc nhẹ,vừa :24 giờ đầu 3 lít dịch,24 giờ sau 2 lít

-Sốc nặng,rất nặng: 24 giờ đầu 4,5 lít,sau 24 giờ tiếp 3 lít, sau 24 giờ tiếp 1,5 lít

Thành phần dịch truyền 1/2 là dịch keo,1/4 là dịch mặn,1/4 là dịch khác

*Để đánh giá việc bồi hoàn nước điện giải theo dõi luông nước tiểu cần được duy trì 0,5ml -1ml/kg/giờ,theo dõi tri giác.mạch ,huyết áp *Giảm đau toàn thân truyền Perfagan,Morphine...

*Kháng sinh phối hợp,phổ rộng

*Nâng đở tổng trạng,cho ăn sớm,dinh dưởng đường tĩnh mạch, qua thông dạ dày.

5. Theo dõi

*Săn sóc vết thương bỏng: dầu mù u, Nitrat bạc oiment,Biafíne..

*Tập vật lý trị liệu

*Tâm lý trị liệu

*Các phẫu thuật Ngoại khoa cần thiết

Tài liệu tham khảo:

1- Điều trị bệnh bỏng,Lê thế Trung,2003

2- Phác dồ diều trị bệnh viện Chợ Rẫy,2013

3- Viện Bỏng quốc gia. Chăm sóc và điều trị tại chổ vết thương bỏng, 2006,Tr 140-147

4 - Burn,The Merck Manual of Diagnosis and therapy.Mark H beer, 2006,pp 2592-2597

PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ BỆNH NGOẠI KHOA - BỆNH VIỆN 115 TP.HCM

BÀI GIẢNG PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG BỤNG KÍN
BỆNH HOẠI TỬ VÔ MẠCH CHỎM XƯƠNG ĐÙI Ở NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG LƯNG, THẮT LƯNG
CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG VÀ TỦY SỐNG CỔ
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY GALEAZZY
CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VIÊM TÚI MẬT CẤP
CÁC TỔN THƯƠNG CỘT SỐNG CỔ
DỊ DẠNG ĐỘNG - TĨNH MẠCH NÃO
ERCP LẤY SỎI, GIUN TRONG ĐƯỜNG MẬT
GÃY CÁC XƯƠNG VÙNG CỔ CHÂN
GÃY CỔ PHẪU THUẬT XƯƠNG CÁNH TAY
GÃY MONTEGGIA
GÃY THÂN XƯƠNG CÁNH TAY
GÃY THÂN XƯƠNG ĐÙI
GÃY XƯƠNG ĐÒN
Gãy xương và trật khớp vùng gối (mâm chày,lồi cầu đùi)
HỘI CHỨNG DE QUARVAIN
KHÂU NỐI CHI ĐỨT LÌA
NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ SA TRỰC TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG VÀ VẾT THƯƠNG TIM
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ DỊ TẬT GAI SỐNG CHẺ ĐÔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÂY TÊ TỦY SỐNG TRONG PHẪU THUẬT LẤY THAI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY CỔ XƯƠNG ĐÙI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG QUAY
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ HỘI CHỨNG ỐNG CỔ TAY
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ LAO CỘT SỐNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ POLYP ĐẠI TRỰC TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁI HOÁ KHỚP GỐI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ BẸN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỔ
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM THẮT LƯNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ THỦNG DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TIỂU MÁU
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ TRÀN MỦ MÀNG PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U DÂY THẦN KINH VIII
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U MÀNG NÃO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U SAO BÀO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ U TUYẾN YÊN
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ VẾT THƯƠNG THẤU BỤNG
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ÁP XE PHỔI
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ ÁP-XE NÃO
PHÁC ĐỒ CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ, CHỮA BỆNH SỎI ĐƯỜNG MẬT
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ LỎNG GỐI DO TRẬT KHỚP GỐI CŨ TỔN THƯƠNG NHIỀU DÂY CHẰNG GỐI
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ RÁCH CHÓP XOAY
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ RÒ MẬT QUA NỘI SOI MẬT TỤY NGƯỢC DÒNG
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ TRẬT KHỚP VAI TÁI HỒI
PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ ÁP - XE GAN DO AMIP (ENTAMOEBA HISTOLYTICA)
PHÁC ĐỒ, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ RÒ HẬU MÔN
PHÂN LOẠI ,ĐIỀU TRỊ BỆNH TRĨ
THỦNG DẠ DÀY-TÁ TRÀNG
TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI
TRẬT KHỚP CHI TRÊN TRONG CHẤN THƯƠNG
TRẬT KHỚP GỐI
TRẬT KHỚP HÁNG
VẾT THƯƠNG PHẦN MỀM
VẾT THƯƠNG THẤU NGỰC
XẠ PHẪU GAMMA KNIFE TRONG ĐIỀU TRỊ CÁC U VÙNG SÀN SỌ
XẠ PHẪU GAMMA KNIFE TRONG ĐIỀU TRỊ DỊ DẠNG ĐỘNG - TĨNH MẠCH NÃO
XỬ TRÍ TỐN THƯƠNG MẠNG THẦN KINH CÁNH TAY
ĐIỀU TRỊ BỎNG NGƯỜI LỚN
ĐIỀU TRỊ GÃY KHUNG CHẬU VÀ Ổ CỐI
ĐẶT STENT ĐƯỜNG MẬT QUA ERCP

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com