THEO DÕI, CHĂM SÓC SAU MỔ LẤY THAI

MỤC TIÊU
1. Áp dụng thực hiện và theo dõi, chăm sóc sau mổ lấy thai.
2. Nhận thức tầm quan trọng của việc theo dõi, chăm sóc sau mổ lấy thai.
NỘI DUNG
1. Theo dõi sau mổ lấy thai
Sản phụ ngay sau khi được đón mổ về phải được nằm ở phòng thoáng, yên tĩnh, sạch và ấm, đảm bảo cho sản phụ được nghỉ ngơi.
1.1. Ngày đầu sau mổ
- Trong 2 giờ đầu, theo dõi 15 phút/lần trong giờ đầu tiên và 30 phút/lần trong giờ thứ hai;
- Giờ thứ 3 đến giờ thứ 6, theo dõi 1 giờ/lần;
- Giờ thứ 7 đến hết 24 giờ, theo dõi 3 giờ/lần.
Theo dõi các yếu tố:
    + Toàn trạng: mạch, nhiệt độ, HA;
    + Tình trạng vết mổ: có máu thấm băng hay không;
    + Co hồi TC: TC co chắc hay không;
    + Ra huyết âm đạo: màu sắc, số lượng;
    + Nước tiểu qua sonde: màu sắc, số lượng nước tiểu. Lưu sonde 24 giờ.

Chăm sóc vết mổ

Chăm sóc vết mổ

Hình 23. Chăm sóc vết mổ

1.2. Những ngày sau
Theo dõi 2 lần/ngày các yếu tố:
- Toàn trạng: mạch, nhiệt độ, HA;
- Tình trạng vết mổ: có máu, dịch thấm băng hay không, chú ý tình trạng nhiễm trùng vết mổ;
- Co hồi TC: TC co hồi tốt hay không tốt;
- Sản dịch: màu sắc, số lượng.
2. Chăm sóc sau mổ lấy thai
2.1. Chăm sóc mẹ

- Chế độ ăn: được thực hiện sớm sau mổ, từ lỏng đến đặc dần, đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng cho mẹ và cho con bú. 6 giờ sau mổ có thể cho sản phụ ăn nước cháo loãng. Ngày thứ hai sau khi trung tiện, cho ăn cơm và uống nước bình thường;
- Chế độ vận động: Tùy theo phương pháp vô cảm mà có chế độ vận động phù hợp cho sản phụ.
    + Đối với trường hợp gây mê nội khí quản: sau 12 giờ sản phụ có thể ngồi dậy được và đi lại nhẹ nhàng;
    + Đối với trường hợp gây tê tủy sống: sau mổ 6 giờ, hướng dẫn sản phụ vận động nhẹ nhàng, nằm nghiêng, co duỗi chân tay. Sau 24 giờ sản phụ mới được ngồi dậy. Những ngày sau cho sản phụ vận động nhẹ nhàng, đặc biệt tránh lao động nặng trong thời kỳ hậu sản để đề phòng sa sinh dục.
- Chăm sóc vết mổ: giữ vết mổ khô, sạch, thay băng hàng ngày hoặc cách ngày tùy tình trạng vết mổ;
- Vấn đề cho con bú và NCBSM:
Hướng dẫn sản phụ cho con bú sớm, có thể ở tư thế nằm hoặc ngồi trên giường. Trường hợp mẹ chưa có sữa hoặc sữa mẹ không đủ, cho trẻ ăn thêm sữa ngoài bằng đổ thìa.
- Tư vấn KHHGĐ:
    + Không giao hợp trong thời kỳ hậu sản.
    + Khuyên sản phụ cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, đây cũng là một BPTT (vô kinh cho bú).
    + Khuyên sản phụ không nên có thai lại ít nhất trong 2 năm, hướng dẫn sản phụ lựa chọn BPTT phù hợp.
2.2. Chăm sóc con
    Sau mổ lấy thai việc chăm sóc trẻ sơ sinh được thực hiện giống như những trường hợp sau đẻ. Tuy nhiên, cần lưu ý những trường hợp mổ lấy thai khi chưa chuyển dạ trẻ dễ bị suy hô hấp do chậm tiêu dịch phổi nên cần được theo dõi sát để phát hiện sớm và xử trí kịp thời.
TÌNH HUỐNG 7
MỤC TIÊU

    1. Áp dung thực hiện được việc theo dõi và chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai
    2. Ra được quyết định xử trí một số trường hợp có biến chứng sau mổ lấy thai

Tình huống
Sản phụ A 25 tuổi, PARA 0000, được chỉ định mổ lấy thai vì thai 39 tuần, ối vỡ sớm, tim thai suy. Sau khi mổ, sản phụ được chuyển về phòng hậu phẫu theo dõi tiếp.
1. Anh chị hãy nêu ra y lệnh chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai trong 24 giờ đầu.
2. Trong quá trình theo dõi sản phụ, giờ thứ 3 thấy huyết ra âm đạo nhiều, màu đỏ tươi, đã thay ướt 1 khố. Anh chị cần hỏi bệnh và thăm khám gì để giúp cho chẩn đoán?
3. Kết quả thăm khám: sản phụ mệt mỏi, không hoa mắt chóng mặt, mạch 80 lần/phút; HA 110/70mmHg co hồi TC kém, nước tiểu qua sonde 300ml, không có cầu bàng quang, vết mổ không có máu thấm băng. Trẻ hồng hào phản xạ trung bình. Anh chị hãy nêu chẩn đoán và xử trí hiện tại? giải thích?
4. Sau khi xử trí tích cực, hiện tại sản phụ toàn trạng tỉnh táo, TC co trung bình, sản dịch vừa màu đỏ thẫm, nước tiểu qua sonde trong số lượng 300ml. Trẻ sơ sinh hồng hào, phản xạ tốt.
5. Anh chị hãy tư vấn cho bà mẹ cách tự theo dõi và chăm sóc sau mổ lấy thai?
6. Ngày thứ 4 sau mổ, BN đau nhức ở vết mổ, khám thấy vết mổ nề, có dịch vàng thấm băng. TC co chắc, không đau, sản dịch bình thường.
7. Anh chị hãy nhận định tình trạng của chị A và đưa ra hướng xử trí tiếp theo.

Trả Lời

Sản phụ A 25 tuổi, para 0000, được chỉ định mổ lấy thai vì thai 39 tuần, ối vỡ sớm, tim thai suy. Sau khi mổ, sản phụ được chuyển về phòng hậu phẫu theo dõi tiếp.
1. Anh chị hãy nêu ra y lệnh chăm sóc sản phụ sau mổ lấy thai trong 24 giờ đầu
Gợi ý trả lời:

- Toàn trạng: mạch, nhiệt độ, HA, nhịp thở;
- Tình trạng vết mổ;
- Sản dịch;
- Co hồi TC;
- Tình trạng trẻ sơ sinh;
- Nước tiểu qua sonde.
2 giờ đầu -> 15 phút/lần
4 giờ tiếp -> 30 phút/lần
6 giờ tiếp -> 1 giờ/lần
Những giờ sau -> 3 giờ/lần

2. Trong quá trình theo dõi sản phụ, giờ thứ 3 thấy huyết ra âm đạo nhiều, màu đỏ tươi, đã thay ướt 1 khố. Anh chị cần hỏi bệnh và thăm khám gì để giúp cho chẩn đoán?
Gợi ý trả lời:
- Hỏi xem có mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt.
- Động viên an ủi chị A và gia đình.
- Nhìn màu sắc da, đo mạch, HA.
- Khám co hồi TC.
- Nước tiểu qua sonde.
- Tình trạng vết mổ.
- Khám khố nhận định số lượng máu mất.
- Cần cho thêm xét nghiệm CTM để đánh giá tình trạng mất máu.
3. Kết quả thăm khám: sản phụ mệt mỏi, không hoa mắt chóng mặt, mạch 80 lần/phút; HA 110/70mmHg co hồi TC kém, nước tiểu qua sonde 300ml, không có cầu bàng quang, vết mổ không có máu thấm băng. Trẻ hồng hào, phản xạ tốt. Anh chị hãy nêu chẩn đoán và xử trí hiện tại?
Gợi ý trả lời:
Chẩn đoán: sau mổ lấy thai vì ối vỡ sớm, tim thai suy hiện tại giờ thứ 3 mẹ có biến chứng đờ TC, con tạm ổn định.
Xử trí:
- Xoa đáy TC.
- Dùng thuốc tăng co TC (Oxytocin, Ergometrin, Misoprostol, Duratocin..) thậm chí có thể dùng phối hợp thuốc bằng đường truyền tĩnh mạch, ngậm hoặc đặt trực tràng.
- Kiểm tra nước tiểu qua sonde: nếu có cầu bàng quang thay sonde và cho nước tiểu chảy ra.
4. Sau khi xử trí tích cực, hiện tại sản phụ toàn trạng tỉnh táo, TC co trung bình, sản dịch vừa màu đỏ thẫm, nước tiểu qua sonde trong số lượng 300ml. Trẻ sơ sinh hồng hào, phản xạ tốt.
Anh chị hãy tư vấn cho bà mẹ cách tự theo dõi và chăm sóc sau mổ lấy thai?
Gợi ý trả lời:
- Toàn trạng (mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt);
- Sản dịch (lượng huyết ra âm đạo, màu sắc, mùi);
- Tự xoa đáy TC;
- Hướng dẫn cho trẻ bú mẹ (càng sớm càng tốt);
- Theo dõi tình trạng vết mổ (tình trạng chảy máu, chảy dịch, đau nhức…);
- Sau 24 giờ hướng dẫn sản phụ tự ngồi dậy, vận động nhẹ nhàng và ăn nhẹ (cháo) hồi TC.
5. Ngày thứ 4 sau mổ, BN đau nhức ở vết mổ, khám thấy vết mổ nề, có dịch vàng thấm băng. TC co chắc, không đau, sản dịch bình thường.
Anh chị hãy khám và đưa ra hướng xử trí tiếp theo.
Gợi ý trả lời:
Khám:
- Vết mổ: sưng nề, chồng mép, tiết dịch, máu như thế nào, mùi?
- Lấy chỉ số sinh tồn (nhiệt độ, mạch, HA….).
Xử trí:
- Cho tăng liều kháng sinh, tốt nhất dùng kháng sinh phối hợp, thuốc giảm phù nề;
- Tại chỗ vệ sinh, ấn dịch ra ngoài tối đa, vệ sinh thay băng vết mổ ngày 2 lần.

THỰC HÀNH LÂM SÀNG SẢN PHỤ KHOA

Bệnh án sản phụ khoa
Chương 1. Chăm sóc trước sinh
Khám thai
Tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ
Một số tình huống đóng vai tư vấn nuôi con bằng sữa mẹ
Nghe tim thai bằng ống nghe sản khoa
Sờ nắn ngoài xác định tư thế thai nhi đo chiều cao tử cung, vòng bụng
Chương 2. Chăm sóc trong khi sinh
Theo dõi chuyển dạ, ghi biểu đồ chuyển dạ
Kỹ thuật bấm ối
Đỡ đẻ thường ngôi chỏm
Xử lý tích cực giai đoạn III của chuyển dạ
Kiểm tra rau
Cắt và khâu tầng sinh môn
Tiêm oxytocin vào cơ tử cung và truyền nhỏ giọt tĩnh mạch
Bóc rau nhân tạo - kiểm soát tử cung
Nghiệm pháp lọt ngôi chỏm
Chương 3. Chăm sóc sau sinh
Chăm sóc trẻ sơ sinh
Hồi sức trẻ sơ sinh
Theo dõi và chăm sóc sản phụ sau đẻ
Theo dõi, chăm sóc sau mổ lấy thai
Chương 4. Phụ khoa
Khám phụ khoa
Kỹ thuật lấy bệnh phẩm làm tế bào âm đạo và soi tươi dịch âm đạo
Cách làm test acid acetic và test Schiller
Chương 5. Kế hoạch hóa gia đình
Kỹ thuật đặt dụng cụ tử cung - loại Tcu 380A
Phá thai bằng bơm hút chân không
Những tình huống thường gặp trong sản phụ khoa

KEYWORD : Phác Đồ Chữa Bệnh, Bệnh Viện Bạch Mai, Từ Dũ , 115, Bình Dân, Chấn thương chỉnh hình, Chợ Rẫy, Đại học Y Dược, Nhân Dân Gia Định, Hoàn Mỹ, Viện Pasteur, Nhi Đồng Ung bướu, Quân Đội 103, 108,Phụ Sản Trung Ương, Bộ Y Tế,Phòng Khám, Hà Nội, Hải Dương, Thái Bình, Hồ Chí Minh, Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hiệu Quả Cao, Chữa Tốt, Khỏi Bệnh, Là Gì, Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Ăn Uống, Cách Chữa, Bài Thuốc - Bài Giảng - Giáo Án - Điện Tử
Thông Tin Trên Web Là Tài Liệu Lưu Hành Nội Bộ Cho Các Bạn Sinh Viên - Y, Bác Sĩ Tham Khảo : Liên Hệ : Maikhanhdu@gmail.com